| | az | en

TƏQVİM

Be Ça Ç Ca C Ş B
123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031
Qərarlar
Çap versiyası
25.06.2014

Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin qərarı

25 İyun 2014
 

 

 

№ 187                   Bakı şəhəri, 9 iyun 2014-cü il

 

"Ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının 2013-cü il 13 iyun tarixli  686-IVQ nömrəli Qanununun tətbiqi ilə bağlı bəzi normativ hüquqi aktların təsdiq edilməsi barədə

 

"Ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının 2013-cü il 13 iyun tarixli 686-IVQ nömrəli Qanununun tətbiqi və "Ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2000-ci il 21 oktyabr tarixli 409 nömrəli Fərmanının ləğvi haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2013-cü il 24 iyul tarixli 942 nömrəli Fərmanının 1.1.3-cü, 1.1.5-ci, 1.1.6-cı, 1.1.8-1.1.11-ci, 1.1.14-cü, 1.1.16-cı, 1.1.18-ci və 1.1.19-cu yarımbəndlərinin icrasını təmin etmək məqsədi ilə Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti qərara alır:

1. "Ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsinin dövlət tənzimlənməsinə aid olan ölçmə metodikalarının (metodlarının) attestasiyası və tətbiqi Qaydası" təsdiq edilsin (1 nömrəli əlavə).

2. "Beynəlxalq vahidlər sisteminin kəmiyyət vahidləri ilə bərabər sistemdənkənar kəmiyyət vahidlərinin tətbiqi Qaydası" təsdiq edilsin (2 nömrəli əlavə).

3. "Kəmiyyət vahidlərinin adları, işarələri və yazılış Qaydası" təsdiq edilsin (3 nömrəli əlavə).

4. "Texniki vasitələrin ölçmə vasitələrinə aid edilməsi Qaydası" təsdiq edilsin (4 nömrəli əlavə).

5. Standart nümunənin  və ya  ölçmə  vasitəsinin tipinin təsdiqi  barədə  sertifikatın  forması  təsdiq edilsin və sertifikatın qüvvədə olma müddəti verildiyi tarixdən etibarən 5 il müəyyən edilsin (5 nömrəli əlavə).

6. "Tipi təsdiq edilmiş standart nümunələrin və ölçmə vasitələrinin dövlət reyestrinin aparılması Qaydası" təsdiq edilsin (6 nömrəli əlavə).

7. "Standart nümunələrin və ya ölçmə vasitələrinin tipinin təsdiqi məqsədi ilə sınaqların keçirilməsi, standart nümunələrin və ya ölçmə vasitələrinin tipinin təsdiqi, bu barədə sertifikatın verilməsi, ölçmə vasitələrinin yoxlamalararası intervalının müəyyən edilməsi və dəyişdirilməsi qaydası, standart nümunələrin və ölçmə vasitələrinin tipini təsdiq edən nişanlara dair tələblər və həmin nişanların vurulma Qaydası" təsdiq edilsin   (7 nömrəli əlavə).

8. "Layihə-konstruktor və texnoloji sənədlərin məcburi metroloji ekspertizasının keçirilməsi Qaydası" təsdiq edilsin (8 nömrəli əlavə).

9. "Ölçmə vasitələrinin yararsızlıq nişanının forması və onun ölçmə vasitələrinə vurulma Qaydası" təsdiq edilsin (9 nömrəli əlavə).

10. "Ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi üzrə dövlət məlumat fondunun təşkili və aparılması, məlumatların fonda verilməsi, fonddan sənədlərin və məlumatların təqdim edilməsi Qaydası" təsdiq edilsin (10 nömrəli əlavə).

11. "Ölçmə vasitələrinin kalibrlənməsi işlərini yerinə yetirmək, kalibrlənmə haqqında sertifikat  vermək və ya kalibrlənmə nişanını  vurmaq hüququnun verilməsi Qaydası və kalibrlənmə işlərinin yerinə yetirilməsinə dair Tələblər" təsdiq edilsin (11 nömrəli əlavə).

12. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin aşağıdakı qərarları ləğv edilsin:

12.1. "Azərbaycan Respublikasının ərazisində tətbiq olunan ölçü vahidləri haqqında" Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2011-ci il 3 fevral tarixli 23 nömrəli qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2011, № 2, maddə 151);

12.2. "Ölçmə vasitələrinin dövlət reyestrinin aparılması Qaydaları"nın təsdiq edilməsi barədə" Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2011-ci il 3 fevral tarixli 24 nömrəli qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2011, № 2, maddə 152);

12.3. "Ölçmə vasitələrinin tipinin təsdiq edilməsi haqqında sertifikatın forması və qüvvədə olma müddətinin müəyyən edilməsi barədə" Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2011-ci il 3 fevral tarixli 25 nömrəli qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2011, № 2, maddə 153).

 

Artur RASİ-ZADƏ,

Azərbaycan Respublikasının Baş naziri

 

 

 

 

                                  

Azərbaycan  Respublikası  Nazirlər

Kabinetinin  2014-cü il 9 iyun

tarixli 187 nömrəli qərarı ilə

təsdiq edilmişdir

1 nömrəli əlavə

 

Ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsinindövlət tənzimlənməsinə aid olan ölçmə metodikalarının (metodlarının) attestasiyası və tətbiqi

 

Q A Y D A S I

 

1. Ümumi müddəalar

 

1.1. Bu Qayda “Ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 5.4-cü maddəsinə əsasən hazırlanmışdır və dövlət tənzimlənməsinə aid olan ölçmə metodikalarının (metodlarının) attestasiyasına və tətbiqinə dair ümumi müddəaları və tələbləri, ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsinin dövlət tənzimlənməsinə aid olan ölçmə metodikalarının (metodlarının) ölçmələrə dair metroloji tələblərə uyğunluğunun qiymətləndirilməsi və təsdiq edilməsi qaydasını müəyyən edir.

1.2. Ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsinin dövlət tənzimlənməsi sahələrində attestasiya edilmiş ölçmə metodikaları tətbiq edilir.

1.3. Bu Qaydada istifadə olunan əsas anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:

1.3.1. ölçmə metodikası (metodu) - yerinə yetirilməsi ölçmələrin nəticələrinin dəqiqlik göstəriciləri ilə alınmasını təmin edən, konkret təsvir edilmiş əməliyyatların məcmusu;

1.3.2. ölçmə metodikalarının (metodlarının) attestasiyası - ölçmə metodikalarının (metodlarının) ölçmələrə dair metroloji tələblərə uyğunluğunun qiymətləndirilməsi və təsdiq edilməsi;

1.3.3. ölçmə metodikalarının metroloji ekspertizası - ölçmə metodikasının ona tətbiq edilən metroloji tələblərə uyğunluğunun müəyyənləşdirilməsi məqsədi ilə metodların və ölçmə vasitələrinin seçiminin, ölçmə aparılması qayda və əməliyyatlarının, həmçinin ölçmələrin nəticələrinin emal edilməsinin təhlili və qiymətləndirilməsi;

1.3.4. ölçmələrin dəqiqlik göstəricisi - metodikanın tələb və qaydalarına riayət etməklə alınan, ölçmələrin istənilən nəticələrinin müəyyən edilmiş dəqiqlik xarakteristikası;

1.3.5. arbitraj ölçmə metodikası - eyni bir fiziki kəmiyyətin eyni şəraitdə bir neçə attestasiya olunmuş ölçmə metodikasından istifadə etməklə, alınan ölçmələrin nəticələri ilə bağlı fikir ayrılığı yarandıqda, Azərbaycan Respublikasının Standartlaşdırma, Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Komitəsi (bundan sonra - Komitə) tərəfindən və ya maraqlı tərəflərin razılığı ilə müəyyən edilən ölçmə metodikası.

 

2.  Ölçmə metodikalarının (metodlarının) attestasiyası

 

2.1. “Ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 5.4-cü maddəsinə uyğun olaraq, ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsinin dövlət tənzimlənməsinə aid olan ölçmə metodikaları (metodları) attestasiya olunmalıdır.

2.2.  Ölçmə metodikalarının attestasiyası aşağıdakıları müəyyən etmək məqsədi ilə aparılır:

2.2.1. ölçmə metodikaları sənədlərində tələblərin və əməliyyatların tam ifadə olunması;

2.2.2. dəqiqlik göstəricilərinin mövcudluğu və əsaslandırılması;

2.2.3. ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi sahəsində texniki normativ hüquqi aktların tələblərinə uyğunluğu.

2.3. Ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsinin dövlət tənzimlənməsinə aid olan ölçmə metodikalarının (metodlarının) attestasiyası fiziki və hüquqi şəxslərin, dövlət orqanlarının müraciəti əsasında ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi sahəsində akkreditasiya edilmiş hüquqi və ya fiziki şəxslər keçirirlər.Ölçmə metodikalarının attestasiyasına bu Qaydanın 2.5-ci bəndində göstərilən sənədlərin metroloji ekspertizası, həmçinin attestasiya olunan ölçmə metodikasının ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi sahəsində texniki normativ hüquqi aktların tələblərinə uyğunluğunu təsdiq edən nəzəri və təcrübi tədqiqatlar daxildir.

2.4. Ölçmə metodikalarının attestasiyası üçün aşağıdakı sənədlər təqdim edilməlidir:

2.4.1. ölçmə metodikasının işlənilib hazırlanmasına ilkin verilənlər;                                        

2.4.2. ölçmə metodikasını reqlamentləşdirən sənədin layihəsi;

2.4.3. ölçmə metodikalarının nəzəri və təcrübi tədqiqatlarının materialları daxil olmaqla, metodikanın dəqiqlik göstəricilərininqiymətləndirilməsinin  nəticələri və proqramı.

2.5. Ölçmə metodikalarının attestasiyası zamanı onların aşağıdakılara uyğunluğunun tədqiqi və təsdiqi keçirilir:

2.5.1. ölçmə metodikalarının – onların məqsədli təyinatına, yəni təklif olunan metodikanın ölçmə obyektinin xassələrinə və ölçülən kəmiyyətlərin xarakterinə uyğunluğu;

2.5.2. ölçmələrin yerinə yetirilmə şərtlərinə – verilən ölçmə metodikasının tətbiqinə aid tələblərə;

2.5.3. ölçmələrin nəticələrinin dəqiqlik göstəricilərinə və ölçmələrin etibarlılığının təmin edilməsi üsullarına – müəyyən edilmiş metroloji tələblərə;

2.5.4. ölçmə metodikasının tərkibində istifadə olunan ölçmə vasitələrinin, standart nümunələrin – ölçmələrin nəticələrinin dövlət ilkin kəmiyyət vahidi etalonlarına, müvafiq dövlət ilkin kəmiyyət vahidi olmadıqda isə xarici dövlətlərin milli kəmiyyət vahidi etalonlarına izlənilməsinin təmin edilməsi şərtlərinə;

2.5.5. ölçmələrin nəticələrinin yazılı qeydiyyatı – Azərbaycan Respublikası ərazisində tətbiqinə yol verilmiş kəmiyyət vahidlərinə tələblərə;

2.5.6. ölçmələrin nəticələrinin təqdim edilmə formalarına – metroloji tələblərə.

2.6. Ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsinin dövlət tənzimlənməsinə aid olan ölçmə metodikalarının (metodlarının) attestasiyası barədə müraciətə 30 (otuz) gün müddətində baxılır.

2.7. Attestasiyanın nəticələri müsbət olduqda:

2.7.1. nəzəri və təcrübi tədqiqatların nəticələri əlavə edilməklə, ölçmə metodikasının müəyyən edilmiş metroloji tələblərə uyğunluğu haqqında rəy tərtib olunur;

2.7.2. attestasiya haqqında şəhadətnamə tərtib olunur;

2.7.3. ölçmə metodikasını reqlamentləşdirən sənəd təsdiq olunur.

2.8. Nəticələr mənfi olduqda, attestasiya edən təşkilat verilən ölçmə metodikasının işlənilib hazırlanması üçün texniki tapşırığın və ya ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi sahəsində normativ hüquqi sənədlərin tələblərinə  uyğun olmaması barədə rəy tərtib edir. Tərtib olunmuş rəy 3 (üç) gün müddətində müraciət edən  fiziki və hüquqi şəxsə, dövlət orqanına göndərilir. Attestasiya edən təşkilatın rəyi ilə razı olmayan fiziki və hüquqi şəxs, dövlət orqanı inzibati qaydada və (və ya) məhkəməyə şikayət verə bilər.

2.9. Attestasiya haqqında şəhadətnamə attestasiya edən təşkilatın rəhbəri tərəfindən imzalanır, möhürlə təsdiq edilir və tarix qoyulur. Attestasiya haqqında şəhadətnamə onu verən hüquqi və ya fiziki şəxs tərəfindən qeydiyyata alınmalıdır. Ölçmə metodikası (metodu) haqqında şəhadətnamə aşağıdakı məlumatları əks etdirməlidir:

2.9.1. ölçmə metodikasını attestasiya  edən hüquqi və ya fiziki şəxsin adı və ünvanı;

2.9.2. attestasiya olunmuş ölçmə metodikasının sıra nömrəsindən ibarət olan qeydiyyat nömrəsi, hüquqi və ya fiziki şəxsin akkreditasiya attestatının nömrəsi və təsdiq olunduğu il;

2.9.3. ölçülən kəmiyyətin işarəsi daxil olmaqla, ölçmə metodikasının adı və təyinatı, zərurət olarsa, ölçülən obyektin adı və onun əlavə parametrləri, həmçinin istifadə olunan ölçmə üsulu;

2.9.4. ölçmə metodikasını işləyib hazırlayan təşkilatın adı və ünvanı;

2.9.5. ölçmə metodikası  sənədinin işarəsi və adı, təsdiq edildiyi il və səhifələrinin sayı;

2.9.6. ölçmə metodikasının müəyyən edilmiş tələblərə uyğunluğunun təsdiq edilməsi üsulu (nəzəri və ya təcrübi tədqiqatlar);

2.9.7. attestasiya nəticəsində ölçmə metodikasının ona qoyulan tələblərə uyğunluğunun  müəyyən edildiyi barədə qərar.

2.10. Attestasiya haqqında şəhadətnamə təsdiq olunduqdan sonra 3 (üç) gün müddətində müraciət edən  fiziki və hüquqi şəxsə, dövlət orqanına göndərilir.

2.11. Ölçmə metodikasını reqlamentləşdirən sənəd onun attestasiyasından sonra,     işləyib hazırlayan təşkilatın rəhbəri tərəfindən imzalanaraq, möhür vurulmaqla təsdiqlənir və qeydiyyat tarixi, attestasiya haqqında şəhadətnamənin nömrəsi qeyd edilir. Təsdiq edildikdən sonra sənədin surəti attestasiya edən təşkilata göndərilir.

2.12. Ölçmə metodikasında dəyişikliklər metodikanı işləyib hazırlayan qurum tərəfindən edilir. Ölçmə metodikalarında dəyişikliklər bu Qaydanın ölçmə metodikalarının işlənilib hazırlanma və attestasiyası tələblərinə uyğun olaraq sənədləşdirilməlidir. Attestasiya edilmiş ölçmə metodikaları (metodları) haqqında məlumatlar attestasiyanı keçirən şəxslər tərəfindən ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi üzrə dövlət məlumat fonduna verilir.

 

3.   Ölçmə metodikalarının tətbiqi qaydası

 

3.1. Attestasiya edilmiş ölçmə metodikaları, ölçmələrin dəqiqliyinə nəzarət daxil olmaqla, sənədlərdə qeyd olunan uyğunluğa ciddi riayət etməklə həyata keçirilir.

3.2. Attestasiya edilmiş ölçmə metodikasını istifadəsini nəzərdə tutan hər bir laboratoriya tətbiq etməzdən əvvəl öz laboratoriya şəraitində onun müəyyən edilmiş dəqiqlik göstəriciləri ilə reallaşdırıla bilməsinin təsdiqini keçirirlər.

3.3. Attestasiya edilmiş ölçmə metodikasını istifadə edən laboratoriya, həmin ölçmə metodikasının sənədlərində ifadə olunmuş prosedurlara uyğun olaraq, ölçmələrin keyfiyyətinə daimi nəzarəti həyata keçirməlidir.

3.4. Eyni şəraitdə, eyni bir kəmiyyət üçün iki və daha çox ölçmə metodikalarının mövcud olması ilə bağlı mübahisəli vəziyyət yaranarsa:

3.4.1. rəsmi nəşr edilmiş sənədlərlə reqlamentləşdirilmiş ölçmə metodikası üçün arbitraj metodikası müəyyən edilməlidir. Bu ölçmə metodikası ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsinin dövlət tənzimlənməsi sahələrinə aid olan ölçmələri və onlara dair məcburi metroloji tələblər, o cümlədən dəqiqlik göstəricilərinə tələblər Komitə tərəfindən müəyyən edilməlidir;

3.4.2. rəsmi nəşr edilmiş sənədlərlə reqlamentləşdirilməyən metodikalar üçün arbitraj ölçmə metodikası, maraqlı tərəflərin razılığı ilə təyin edilir.

3.5. Attestasiya edilmiş ölçmə metodikalarının tətbiqi prosesində istifadəçilərin iddiaları zəruri əsaslandırmalarla birlikdə metodikanı işləyib hazırlayan quruma göndərilməlidir.

 

4.  Attestasiya edilmiş ölçmə metodikalarına metroloji nəzarət

 

4.1. Ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsinin dövlət tənzimlənməsi sahəsində tətbiq edilən attestasiya edilmiş ölçmə metodikalarının dövlət metroloji nəzarəti həyata keçirilir.

4.2. Hüquqi şəxslərin metroloji xidmətləri  və fərdi sahibkarlar öz fəaliyyətlərində  tətbiq edilən ölçmə metodikalarının mövcudluğuna və onlara əməl edilməsinə metroloji nəzarəti həyata keçirirlər.

4.3. Dövlət metroloji nəzarətinin, yaxud hüquqi şəxslərin metroloji xidmətləri  və  ya fərdi sahibkarlar tərəfindən yerinə yetirilən metroloji nəzarətin həyata keçirilməsi zamanı aşağıdakılar yoxlanılır:

4.3.1. hüquqi şəxslərin metroloji xidmətlərinin və ya fərdi sahibkarların öz fəaliyyətlərində tətbiq etdikləri bütün ölçmə metodikalarının siyahısının mövcudluğu, o cümlədən ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsinin dövlət tənzimlənməsi sahəsində tətbiq edilən standartlaşdırılmış xüsusi qeyd olunan ölçmə metodikalarının siyahısının olması;

4.3.2. attestasiyası haqqında şəhadətnamələrlə birgə ölçmə metodikalarını reqlamentləşdirən sənədlərin mövcudluğu;

4.3.3. tətbiq olunan ölçmə vasitələrinin, ölçmə şəraitinin, ölçmələrə hazırlıq və aparılması qaydalarının, ölçmə nəticələrinin işlənilməsi və rəsmiləşdirilməsininreqlamentləşdirilən sənəddə göstərildiyi kimi ölçmə metodikalarına uyğunluğunun mövcudluğu;

4.3.4. ölçmə metodikaları üzrə ölçmə nəticələrinin dəqiqlik göstəricilərinə nəzarət prosedurunun  tələblərinə əməl olunması;

4.3.5. ölçmələri aparan şəxslərin ixtisas dərəcələrinin ölçmə metodikalarının sənədlərində müəyyən edilmiş tələblərə uyğun olması;

4.3.6. ölçmə metodikaları ilə reqlamentləşdirilən əməyin təhlükəsizliyinə və ekoloji təhlükəsizliyə aid tələblərə əməl olunması.

 

_________________

 

 

 

 

Azərbaycan  Respublikası  Nazirlər

Kabinetinin  2014-cü il 9 iyun

tarixli 187 nömrəli qərarı ilə

təsdiq edilmişdir

2nömrəli əlavə

 

Beynəlxalq vahidlər sisteminin kəmiyyət vahidləri ilə bərabər

sistemdənkənar kəmiyyət vahidlərinin tətbiqi

 

Q A Y D A S I

 

  1. 1.                  Ümumi müddəa

 

1.1. Bu Qayda “Ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 6.1-ci maddəsinə əsasən hazırlanmışdır və Beynəlxalq vahidlər sisteminin kəmiyyət vahidləri ilə bərabər sistemdənkənar kəmiyyət vahidlərinin tətbiqi qaydasını müəyyən edir.

 

2. Beynəlxalq vahidlər sisteminin kəmiyyət vahidləri ilə bərabər

sistemdənkənar kəmiyyət vahidlərinin tətbiqi

 

2.1. Azərbaycan Respublikasının ərazisində Ölçülər və Çəkilər üzrə Baş Konfrans tərəfindən qəbul edilmiş Beynəlxalq vahidlər sisteminin (bundan sonra – BVS) kəmiyyət vahidləri ilə bərabər, adları və işarələri bu Qaydanın əlavəsində verilmiş cədvəllərdə göstərilən aşağıdakı sistemdənkənar kəmiyyət vahidlərinin tətbiqinə icazə verilir:

2.1.1. bütün dövlət orqanları, fiziki və hüquqi şəxslər tərəfindən istifadə oluna bilən BVS-nin kəmiyyət vahidləri ilə  bərabər tətbiqinə yol verilən  sistemdənkənar kəmiyyət vahidləri;

2.1.2. bütün dövlət orqanları, fiziki və hüquqi şəxslər tərəfindən yalnız xarici dövlət orqanları, fiziki və hüquqi şəxslər ilə bağlanmış müqavilələr çərçivəsində istifadə oluna bilən və müvəqqəti tətbiqinə yol verilən  sistemdənkənar kəmiyyət vahidləri.

2.2. Xarici ölkələrlə əməkdaşlıq sahəsindəki müqavilə-hüquq münasibətlərində, həmçinin ixrac məhsulları ilə birlikdə xaricə göndərilən texniki və başqa sənədlərdə vahidlərin beynəlxalq işarələri tətbiq edilir. Əgər sənədlər xaricə göndərilmirsə, vahidlərin Azərbaycan işarələri işlədilə bilər.

2.3. İxrac olunan məhsulların kəmiyyəti, o cümlədən ölçmə vasitələrinin  xarakteristikaları  sifarişçi ilə bağlanmış müqavilədə nəzərdə tutulmuş  kəmiyyət vahidləri ilə ifadə oluna bilər.

2.4. Nəşrlərdə vahidlərin beynəlxalq və ya Azərbaycan işarələri işlədilə bilər. Kəmiyyət vahidləri üzrə nəşrlər istisna olmaqla, eyni nəşrdə hər iki növün işarələrinin eyni zamanda işlədilməsinə yol verilmir.

 

 

_________________

 

 

 

 

“Beynəlxalq vahidlər sisteminin kəmiyyət vahidləri ilə bərabər sistemdənkənar kəmiyyət vahidlərinin tətbiqi Qaydası”na

əlavə

 

 

Bütün dövlət orqanları, fiziki və hüquqi şəxslər tərəfindən istifadə oluna bilənBVS-nin kəmiyyət vahidləri ilə  bərabər tətbiqinə yol verilənsistemdənkənar kəmiyyət vahidləri

 

1 nömrəli cədvəl.  BVS-nin kəmiyyət vahidləri ilə  bərabər tətbiqinə yol

verilənsistemdənkənarkəmiyyət vahidləri

 

Kəmiy-

yətin adı

Vahid

adı

işarəsi

BVS vahidi ilə əlaqəsi

tətbiq sahəsi

beynəlxalq

Azərbaycan

beynəlxalq

Azərbaycan

Kütlə

ton

t

T

1 × 103kg

1 × 103kq

bütün sahələr

atom kütlə vahidi

u

a.k.v.

1,6605402 ×10-27kg (təxmini)

1,6605402 × 10-27kq (təxmini)

atom fizikası

Zaman

dəqiqə

min

dəq

60 s

60 s

bütün sahələr

saat

h

st

3600 s

3600 s

sutka

d

sut

86400 s

86400 s

Müstəvi bucaq

dərəcə

...°

...°

(p/180) rad =

1,745329... ∙10-2 rad

(p/180) rad =

1,745329... ∙ 10-2 rad

dəqiqə

...′

...′

(p/10800) rad = 2,908882... ∙10-4 rad

(p/10800) rad = 2,908882... ∙ 10-4 rad

saniyə

...″

...″

 (p/648000) rad = 4,848137... ∙ 10-6 rad

 (p/648000) rad = 4,848137... ∙ 10-6 rad

qrad (qon)

gon

qrad

(p/200) rad =

1,57080... ∙ 10-2 rad

(p/200) rad =

1,57080... ∙ 10-2 rad

geodeziya

Həcm,

tutum

litr

1

1

1 × 10-3 m3

1 × 10-3 m3

bütün sahələr

Uzunluq

astronomik vahid

ua

a.v.

1,49598 ∙ 1011 m (təxmini)

1,49598 ∙ 1011 m (təxmini)

astronomiya

işıq ili

ly

ii

9,4605 ∙ 1015 m (təxmini)

9,4605 ∙ 1015m (təxmini)

parsek

pc

 

pk

 

3,0857 ∙ 1016 m (təxmini)

3,0857 ∙ 1016m (təxmini)

Optik qüvvə

dioptriya

-

-

1 × m-1

1 × m-1

optika

Sahə

hektar

ha

ha

1 ∙ 10m2

1 ∙ 10m2

kənd və meşə təsərrüfatı

Enerji

elektron-volt

eV

eV

1,60218 ∙ 10-19 J (təxmini)

1,60218 ∙ 10-19 C (təxmini)

fizika

kilovatt-saat

kW×h

kVt×st

3,6 ∙ 106 J

3,6 ∙ 106 C

elektrik enerjisi sayğacları üçün

Tam güc

volt-amper

V×A

V×A

 

 

elektrotexnika

Reaktiv güc

var

var

var

 

 

Elektrik yükü,

elektrik miqdarı

amper-saat

A×h

A×st

3,6 × 103 С

3,6 × 103Kl

 

2 nömrəli cədvəl.  Bəzi nisbi və loqarifmik kəmiyyətlər və onların

vahidləri

 

Kəmiyyətin adı

Vahid

adı

işarəsi

qiyməti

beynəlxalq

Azərbaycan

beynəlxalq

Azərbaycan

Nisbi kəmiyyət (fiziki kəmiyyətin başlanğıc kimi qəbul edilən eyniadlı fiziki kəmiyyətə ölçüsüz nisbəti): FİƏ, nisbi uzanma, nisbi sıxlıq, deformasiya, nisbi dielektrik və maqnit nüfuzluqları, maqnit qavrayıcılığı, komponentin kütlə hissəsi, komponentin molyar hissəsi və s.

vahid

1

1

1

1

faiz

%

%

1 ∙ 10-2

1 ∙ 10-2

pro-mille

1 ∙ 10-3

1 ∙ 10-3

mil-yonda   bir hissə

ppm

ppm

1 ∙ 10-6

1 ∙ 10-6

Loqarifmik kəmiyyət (fiziki kəmiyyətin başlanğıc kimi qəbul edilən eyniadlı fiziki kəmiyyətə ölçüsüz nisbətinin loqarifmi):

səs təzyiqinin səviyyəsi,

güclənmə, zəifləmə və s.

bel1)

B

B

1 В = lg (P2/P1);

Р2 = 10 P1olduqda,

1 В = 2 lg (F2/F1);

F2Folduqda, 

P1P2 – eyniadlı energetik (güc, enerji, enerji sıxlığı və s.), F1F2 – eyniadlı “qüvvət” kəmiyyətləridir (gərginlik, cərəyan şiddəti, sahənin gərginliyi və s.)

1 В = lg (P2/P1);

Р2 = 10 P1olduqda,

1 В = 2 lg (F2/F1);

F2Folduqda, 

P1P2 – eyniadlı energetik (güc, enerji, enerji sıxlığı və s.), F1F2 – eyniadlı “qüvvət” kəmiyyətləridir (gərginlik, cərəyan şiddəti, sahənin gərginliyi və s.)

desibel

dB

dB

0,1 В

0,1 В

Loqarifmik kəmiyyət (fiziki kəmiyyətin başlanğıc kimi qəbul edilən eyniadlı fiziki kəmiyyətə ölçüsüz nisbətinin loqarifmi): 

səs gurluğunun səviyyəsi

fon

phon

fon

1 phon- səs təzyiqinin səviyyəsi onunla eyni səs gurluğuna malik tezliyi 1000 Hz olan səs üçün 1 dB-yə bərabərolan səs gurluğunun səviyyəsinə bərabərdir  

1 fon- səs təzyiqinin səviyyəsi onunla eyni səs gurluğuna malik tezliyi 1000 Hz olan səs üçün 1 dB-yə bərabər olan səs gurluğunun səviyyəsinə bərabərdir  

Loqarifmik kəmiyyət (fiziki kəmiyyətin başlanğıc kimi qəbul edilən eyniadlı fiziki kəmiyyətə ölçüsüz nisbətinin loqarifmi):

tezlik intervalı

oktava

-

-

1 oktava bərabərdir

log2 (f2/f1), f2/f1 = 2 olduqda,

1 dekada bərabərdir

lg (f2/f1),  f2/f1 = 10 olduqda,     f1,f2 – tezliklərdir

1 oktava bərabərdir

log2 (f2/f1), f2/f1 = 2 olduqda,

1 dekada bərabərdir

lg (f2/f1),  f2/f1 = 10 olduqda,     f1,f2 – tezliklərdir

dekada

-

-

Loqarifmik kəmiyyət (fiziki kəmiyyətin başlanğıc kimi qəbul edilən eyniadlı fiziki kəmiyyətə ölçüsüz nisbətinin natural loqarifmi)

neper

Np

Np

1 Np = 0,8686 ... В =              = 8,686 ... dB

1 Np = 0,8686 ... В =              = 8,686 ... dB

           

3 nömrəli cədvəl.  İnformasiya miqdarı vahidləri

 

 

Kəmiyyətin adı

Vahid

 

Qeyd

adı

işarə

qiyməti

beynəlxalq

Azərbaycan

İnformasiya miqdarı

bit

 

bayt

 

bit

 

B (byte)

 

bit

 

B (bayt)

1

 

1 B = 8 bit

İkili hesablama sistemində informasiya vahidi (informasiyanın ikili vahidi)

Bütün dövlət orqanları, fiziki və hüquqi şəxslər tərəfindən yalnız xarici

dövlət orqanları, fiziki və hüquqi şəxslər ilə bağlanmış müqavilələr

çərçivəsində istifadə oluna bilən və müvəqqəti tətbiqinə yol verilən

sistemdənkənar kəmiyyət vahidləri

 

Kəmiyyətin adı

Vahid

adı

işarəsi

BVS vahidi ilə əlaqəsi

tətbiq sahəsi

beynəl-xalq

Azər-baycan

beynəl-xalq

Azərbay-can

Uzunluq

dəniz mili

n mile

mil

1852 m

(dəqiq)

1852 m

(dəqiq)

dəniz naviqasiyası

Kütlə

karat

-

kar

2 ∙ 10-4kg

(dəqiq)

2 ∙ 10-4kq

(dəqiq)

qiymətli daşların,

mirvarinin çıxarılması və istehsalı

Xətti sıxlıq

teks

tex

teks

1 × 10-6kg/m

(dəqiq)

1 × 10-6kq/m

(dəqiq)

tikiş sənayesi

Sürət

uzel

kn

uz

0,514 (4) m/s

0,514 (4) m/s

dəniz naviqasiyası

Təcil

qal

Gal

Gal

0,01 m/s2

0,01 m/s2

qravimetriya

Fırlanma tezliyi

dövr bölünsün saniyə

r/s

dövr/s

1 s-1

1 s-1

elektrotexnika

dövr bölünsün dəqiqə

r/min

dövr/dəq

1/60 s-1 =

0,016 (6) s-1

1/60 s-1 =

0,016 (6) s-1

Təzyiq

bar

bar

bar

1 × 105Ра

1 × 105Ра

fizika

 

_______________

 

 

 

Azərbaycan  Respublikası  Nazirlər

Kabinetinin  2014-cü il 9 iyun

tarixli 187 nömrəli qərarı ilə

təsdiq edilmişdir

3nömrəli əlavə

 

 

Kəmiyyət vahidlərinin adları, işarələri və yazılış

 

Q A Y D A S I

 

1. Ümumi müddəa

 

1.1. Bu Qayda “Ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 6.2-ci maddəsinə əsasən hazırlanmışdır və kəmiyyət vahidlərinin adları, işarələri və yazılış qaydasını müəyyən edir.

 

2. Kəmiyyət vahidlərinin adları və işarələri

 

2.1. Ölçülər və Çəkilər üzrə Baş Konfrans tərəfindən qəbul edilmiş Beynəlxalq vahidlər sisteminin (bundan sonra - BVS) kəmiyyət vahidləri, adları və işarələri bu Qaydanın əlavəsində verilmiş cədvəllərdə göstərilən qaydada Azərbaycan Respublikasının ərazisində tətbiq edilir.

2.2. Xarici ölkələrlə əməkdaşlıq sahəsindəki müqavilə-hüquq münasibətlərində, həmçinin ixrac məhsulları ilə birlikdə xaricə göndərilən texniki və digər sənədlərdə vahidlərin beynəlxalq işarələri tətbiq edilir. Əgər sənədlər xaricə göndərilmirsə, vahidlərin Azərbaycan işarələri işlədilə bilər.

2.3. İxrac olunan məhsulların kəmiyyəti, o cümlədən ölçmə vasitələrinin  xarakteristikaları  sifarişçi ilə bağlanmış müqavilədə nəzərdə tutulmuş kəmiyyət vahidləri ilə ifadə oluna bilər.

2.4. Nəşrlərdə vahidlərin beynəlxalq və ya Azərbaycan işarələri işlədilə bilər. Kəmiyyət vahidləri üzrə nəşrlər istisna olmaqla, eyni nəşrdə hər iki növün işarələrinin eyni zamanda işlədilməsinə yol verilmir.

 

3. BVS-nin onluğun misl və hissə vahidlərinin adlarının və

işarələrinin əmələ gətirilməsi

 

3.1. BVS-nin onluğun misl və hissə vahidlərinin adları və işarələri bu Qaydanın əlavəsində (5 nömrəli cədvəl) göstərilən vuruqların və önşəkilçilərin köməyi ilə əmələ gətirilir.

3.2. Vahidin adına və işarəsinə iki və ya daha artıq önşəkilçinin bir-birinin ardınca birləşdirilməsinə yol verilmir (məsələn, “mikromikrofarad” vahidinin adının əvəzinə “pikofarad” yazmaq lazımdır).

 

Qeydlər:

 

1. Kütlənin əsas vahidinin adı - kiloqram “kilo” önşəkilçisini özündə saxladığından, kütlə vahidinin misl və hissələrini əmələ gətirmək üçün kütlənin hissə vahidi - qram (0,001 kg) və önşəkilçi “qram” sözünə birləşdirilir. Məsələn, mikrokiloqram (μkg, mkkq) vahidinin əvəzinə milliqram (mg, mq).

2. Kütlənin hissə vahidi - qramın önşəkilçibirləşdirmədən tətbiq edilməsinə yol verilir.

3.3. Önşəkilçi və ya onun işarəsini vahidin adı və ya uyğun olaraq axırıncının işarəsi ilə birlikdə yazmaq lazımdır.

3.4. Əgər vahid vahidlərin hasili və ya nisbəti kimi əmələ gəlmişdirsə, önşəkilçi və ya onun işarəsi hasilə və ya nisbətə daxil olan birinci vahidin adına və ya işarəsinə birləşdirilir. Məsələn:

 

Düzdür:

Düz deyildir:

kilopaskal-saniyə bölünsün metr

(kPa×s/m; кPa×s/m)

paskal-kilosaniyə bölünsün metr

(Pa×ks/m; Pа×кs/m)

 

Önşəkilçinin hasilin ikinci vuruğuna və ya məxrəcə birləşdirilməsinə yalnız belə vahidlərin geniş yayıldığı və bu bəndə uyğun olaraq əmələ gətirilən vahidlərə keçidin çətinlikləri ilə əlaqədar əsaslandırılmış hallarda yol verilir. Məsələn: ton-kilometr (t×km, t×km), volt bölünsün santimetr (V/cm, V/sm), amper bölünsün kvadrat millimetr (A/mm2, А/mm2).

3.5. Qüvvətə yüksəldilən başlanğıc vahidin misl və hissə vahidləri başlanğıc vahidin adına önşəkilçibirləşdirməklə əmələ gətirilir. Məsələn: metrin ikinci dərəcəsindən ibarət olan sahənin kvadrat metr vahidinin misl və ya hissələrinin adlarını əmələ gətirmək üçün önşəkilçi bu axırıncı vahidin adına birləşdirilir: kvadrat kilometr, kvadrat santimetr və s.

3.6. Qüvvətə yüksəldilən başlanğıc vahidin misl və hissə vahidlərinin işarələri uyğun dərəcə göstəricisini başlanğıc vahidin misl və hissə vahidinin işarəsinə əlavə etməklə əmələ gətirilir, bununla belə, göstərici misl və hissə vahidinin (önşəkilçi ilə birlikdə) qüvvətə yüksəldilməsini göstərir.

 

Misallar:

 

1. 5 km2 = 5 (10m)2 = 5 · 10m2;

2. 250 cm3/s =  250 (10-2 m)3/s = 250 · 10-6 m3/s; 

3. 0,002 cm-1 = 0,002(10-2 m)-1 = 0,002 · 100 m-1 = 0,2 m-1.

 

4. Vahidlərin işarələrinin yazılışı

 

4.1. Kəmiyyətlərin qiymətlərinin yazılışı zamanı vahidlər hərflərlə və ya xüsusi işarələrlə (...°, ...′, ...″)  göstərilir və aşağıdakı hərfi işarələr tətbiq edilir:

4.1.1. beynəlxalq (latın və ya yunan əlifbasının hərflərini istifadə etməklə); 

4.1.2. Azərbaycan (latın əlifbasının hərflərini istifadə etməklə).

4.2. Vahidlərin hərfi işarələri düz şriftlə çap olunur. Vahidlərin işarələrində nöqtə qısaldılma işarəsi kimi qoyulmur.

4.3. Vahidlərin işarələri kəmiyyətlərin ədədi qiymətlərindən sonra və onlarla bir sətirdə (digər sətrə keçirilmədən) yazılır. Vahidlərin işarəsinin qarşısında duran çəp xətli kəsrdən ibarət olan ədədi qiymət mötərizədə yazılır. Ədədin axırıncı rəqəmi ilə vahidin işarəsi arasında məsafə saxlanılır. Məsələn:

 

 

Düzdür:

Düz deyildir:

100 kW;  100 kVt

80 %

20 °C

(1/60) s-1

100kW; 100kVt

80%

20°C

(1/60)s-1

 

Qarşısında məsafə qoyulmayan sətir üstünə qaldırılmış işarələr istisna təşkil edir.

 

Düzdür:

Düz deyildir:

200

20 0

 

4.4. Onluq kəsr olduqda, kəmiyyətin ədədi qiymətində vahidin işarəsi bütün rəqəmlərdən sonra yerləşdirilir. Məsələn:

 

Düzdür:

Düz deyildir:

423,06 m;  423,06 m

5,758° və ya 5°45,48′

və ya 5°45′28,8″

423 m 0,6; 423 m, 06

5°758 və ya 5°45′,48

və ya 5°45′28″,8

 

4.5. Həddi meyilli kəmiyyətlərin qiymətlərini göstərən zaman həddi meyilli ədədi qiymətlər mötərizəyə alınır və vahidin işarəsi mötərizədən sonra qoyulur və ya  vahidin işarəsi kəmiyyətin ədədi qiymətindən sonra və onun həddi meyilindən sonra yazılır. Məsələn:

 

Düzdür:

Düz deyildir:

(100,0 ± 0,1) kg; (100,0 ± 0,1) кq

50 g ± 1 g;  50 q ± 1 q

100,0 ± 0,1 kg; 100,0 ± 0,1 кq

50 ± 1 g;  50 ± 1 q

4.6. Qrafaların başlıqlarında və cədvəlin sətirlərinin adlarında (yan sütunlarda) vahidlərin işarələrini tətbiq etmək olar:

 

Misal 1.

 

Nominal sərf, m3/h

Göstərişlərin yuxarı həddi, m3

Sağ kənar diyircəyin bölgüsünün qiyməti, m3    (çox olmamaqla)

40 və 60

100 000

0,002

100, 160, 250, 400, 600 və 1000

1 000 000

0,02

2 500, 4 000, 6 000 və 10 000

10 000 000

0,2

 

Misal 2.

 

Göstəricinin adı

Dartı gücünün qiyməti,  kW

18

25

37

Qabarit ölçüləri, mm:

 

 

 

uzunluq

3 080

3 500

4 090

en

1 430

1 685

2 395

hündürlük

2 190

2 745

2 770

Cığır, mm

1 090

1 340

1 823

İşıq zolağı, mm

275

640

345

 

4.7. Düsturlara daxil olan kəmiyyət işarələrinin izahında vahidlərin işarələrini tətbiq etmək olar. Vahidlərin işarələrinin, kəmiyyətlər və ya onların ədədi qiymətləri arasındakı asılılığı ifadə edən və hərflərlə təqdim olunan düsturlarla bir sətirdə yerləşdirilməsinə yol verilmir. Məsələn:

 

Düzdür:

Düz deyildir:

v = 3,6 s/t,

v – sürət, km/h

s - yol, m

- zaman, s

v = 3,6 s/t km/h

s - yol, m

t - zaman, s

 

4.8. Hasilə daxil olan vahidlərin hərfi işarələri vurma işarəsi kimi orta xətdə qoyulan nöqtələrlə ayrılır. Bu məqsədlə “x” simvolundan istifadə olunmasına yol verilmir. Məsələn:

 

 Düzdür:

Düz deyildir:

N×m; N×m

А×m2; А×m2

Pa×s; Pa×s

Nm; Nm

Am2; Am2

Pas; Pas

 

 

Maşında yazılmış mətnlərdə nöqtəni qaldırmamağa yol verilir. Hasilə daxil olan vahidlərin hərfi işarələrini (əgər bu anlaşılmazlıq yaratmırsa) məsafə ilə ayırmağa yol verilir.

4.9. Vahidlərin nisbətinin hərfi işarələrində bölmə işarəsi kimi yalnız bir çəp və ya üfüqi xətdən istifadə olunur. Vahidlərin işarələrinin qüvvətə yüksəldilmiş (müsbət və mənfi) vahidlərin işarələrinin hasili şəklində tətbiq edilməsinə yol verilir.

Əgər nisbətə daxil olan vahidlərdən biri üçün mənfi dərəcə şəklində işarə (məsələn,    s-1, m-1, K-1; s-1, m-1, К-1) müəyyən olunmuşdursa, çəp və ya üfüqi xəttin tətbiq edilməsinə yol verilmir. Məsələn:

 

Düzdür:

 

Düz deyildir:

W×m-2×К-1; Vt×m-2×К-1

 

W/m2/K; Vt/m2

 

4.10. Çəp xətti tətbiq edən zaman surət və məxrəcdəki vahidlərin işarələri bir sətirdə yerləşdirilir və məxrəcdə vahidlərin işarələrinin hasili mötərizəyə alınır. Məsələn:

 

Düzdür:

Düz deyildir:

m/s; m/s

 

W/ (m×K); Vt/ (m×K)

 

W/m×K; Vt/m×К

 

4.11. İki və ya daha artıq vahiddən ibarət olan törəmə vahidi göstərən zaman vahidlərin hərfi işarələrini və adlarını kombinasiya etməyə, yəni bəzi vahidləri işarələrlə, digərlərini isə adlarla göstərməyə yol verilmir. Məsələn:

 

Düzdür:

Düz deyildir:

80 km/st

80 kilometr bölünsün saat

80 km/saat

80 km bölünsün saat

 

4.12. Xüsusi işarələrin: ...°, ...′, ...″, % və ‰  vahidlərinin hərfi işarələri ilə birləşmələrinin tətbiq edilməsinə yol verilir. Məsələn: ...°/s.

 

5. BVS-nin koherent törəmə vahidlərinin

əmələ gətirilməsi

 

5.1. BVS-nin koherent törəmə vahidləri (bundan sonra - törəmə vahidlər), bir qayda olaraq, ədədi əmsalları 1-ə bərabər olan kəmiyyətlər arasındakı sadə əlaqə tənliyinin (təyinedici tənliklərin) köməyi ilə əmələ gətirilir. Törəmə vahidləri əmələ gətirmək üçün əlaqə tənliklərindəki kəmiyyətlərin işarələri BVS vahidlərinin işarələri ilə əvəz olunur.

Misal 1. Sürət vahidi düzxətli və bərabərsürətli hərəkət edən maddi nöqtənin sürətini təyin edən tənlik vasitəsilə əmələ gəlir:

 

 

v

burada:

 

v – sürət,

s – gedilən yolun uzunluğu,

t – maddi nöqtənin hərəkət müddətidir.

s və t-nin yerinə onların BVS vahidlərinin işarələrini qoyduqda, [v] = [s/ [t] = 1 m/s.

Deməli, sürətin BVS vahidi metr bölünsün saniyədir. O, düzxətli və bərabərsürətli hərəkət edən maddi nöqtənin elə sürətinə bərabərdir ki, bu zaman bu nöqtə 1 s müddətində 1 m məsafəyə yerini dəyişir.

Əgər əlaqə tənliyində qiyməti 1-dən fərqli ədədi əmsallar varsa, onda BVS-nin koherent törəmə vahidlərini əmələ gətirmək üçün tənliyin sağ tərəfinə əmsala vurulduqdan sonra 1-ə bərabər ümumi ədədi qiymət verən BVS vahidlərindəki qiymətləri ilə  kəmiyyətlərin işarələri qoyulur.

 

Misal 2.  Əgər enerji vahidini əmələ gətirmək üçün aşağıdakı tənlik istifadə olunursa,

 

v2,

burada:

 

Е – kinetik enerji,

т – maddi nöqtənin kütləsi,

v – maddi nöqtənin hərəkət sürətidir.

onda, enerjinin BVS koherent vahidini əmələ gətirmək üçün

 

və ya

tənlikləri istifadə olunur.

Deməli, enerjinin  BVS vahidi (nyuton-metrə bərabər) couldur. Gətirilən misallarda  o, kütləsi 2 kg , 1m/s sürətlə hərəkət edən və ya kütləsi 1 kg,  m/s  sürətlə hərəkət edən cismin kinetik enerjisinə bərabərdir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

“Kəmiyyət vahidlərinin adları,

işarələri və yazılış Qaydası”na

əlavə

 

Ölçülər və Çəkilər üzrə Baş Konfrans tərəfindən qəbul

olunan BVS-nin kəmiyyət vahidləri

 

1 nömrəli cədvəl.  BVS-nin əsas kəmiyyət vahidləri

 

Kəmiyyət

Vahid

adı

ölçüsü

adı

işarəsi

tərifi

beynəlxalq

Azərbaycan

Uzunluq

L

metr

m

m

metr-işığın vakuumda 1/299792458 s zaman intervalında qət etdiyi yolun uzunluğudur [XVII ÖÇBK (1983-cü il), Qətnamə 1]

Kütlə

M

kilo-qram

kg

kq

kiloqram-kiloqramın beynəlxalq prototipinin kütləsinə bərabər olan kütlə vahididir [I ÖÇBK (1889-cu il) və III ÖÇBK (1901-ci il)]

Zaman

T

sani-yə

s

s

saniyə-sezium-133 atomunun əsas halının iki ifratnazik səviyyələri arasındakı keçidə uyğun şüalanmanın 9 192 631 770 perioduna bərabər olan zamandır [XIII ÖÇBK (1967-ci il), Qətnamə 1]  

Elektrik cərəyanı (elektrik cərəyanı şiddəti)

I

am-per

A

A

amper-vakuumda bir-birindən 1 m məsafədə yerləşən sonsuz uzunluğa və çox kiçik dairəvi en kəsiyi sahəsinə malik iki paralel düzxətli naqildən keçən zaman naqilin hər 1 m hissəsində 2 ∙10-7 N qüvvə yaradan dəyişməyən cərəyanın şiddətidir [ÖÇBK (1946-cı il), IX ÖÇBK (1948-ci il) tərəfindən bəyənilmiş Qətnamə 2 ]

Termo-dinamik tempera-tur

Θ

kel-vin

K

K

kelvin – suyun üçqat nöqtəsinin termodinamik temperaturunun 1/273,16 hissəsinə bərabər olan termodinamik temperatur vahididir [XIII ÖÇBK  (1967-ci il), Qətnamə 4]

 

 

Kəmiyyət

Vahid

adı

ölçüsü

adı

işarəsi

tərifi

beynəlxalq

Azərbaycan

Maddə miqdarı

N

mol

mol

mol

mol – kütləsi 0,012 kg olan karbon-12-də yerləşən atomların sayı qədər struktur elementinə malik sistemin maddə miqdarıdır. Mol-u tətbiq edən zaman struktur elementlərinin spesifik xüsusiyyətləri göstərilməlidir və onlar atomlar, molekullar, ionlar, elektronlar və digər hissəciklər və ya  spesifik xüsusiyyətləri göstərilmiş hissəciklər qrupu ola bilər [XIV ÖÇBK (1971-ci il), Qətnamə 3]

İşıq şiddəti

J

kan-dela

cd

kd

kandela – verilən istiqamətdə energetik işıq şiddəti 1/683 W/sr olan   540 ∙1012Hz tezlikli monoxromatik şüa buraxan mənbənin bu istiqamətdəki işıq şiddətidir [XVI ÖÇBK (1979-cu il), Qətnamə 3]  

 

2 nömrəli cədvəl. Adları və işarələri BVS-nin əsas kəmiyyət vahidlərinin adları vəişarələrindən istifadə edilməklə yaradılan BVS-nin törəmə vahidləri

 

Kəmiyyət

Vahid

adı

ölçüsü

adı

işarəsi

beynəl-xalq

Azər-baycan

Sahə

L2

kvadrat metr

m2

m2

Həcm, tutum

L3

kub metr

m3

m3

Sürət

LT-1

metr bölünsün saniyə

m/s

m/s

Təcil

LT-2

metr bölünsün kvadrat saniyə

m/s2

m/s2

Dalğa ədədi

L-1

bir bölünsün metr

m-1

m-1

Sıxlıq

L-3M

kiloqram bölünsün kub metr

kg/m3

kq/m3

Xüsusi həcm

L3M-1

kub metr bölünsün  kiloqram

m3/kg

m3/kq

Elektrik cərəyanının sıxlığı

L-2I

amper bölünsün kvadrat metr

A/m2

A/m2

Maqnit sahəsinin gərginliyi

L-1I

amper bölünsün metr

A/m

A/m

Komponentin molyar konsentrasiyası

L-3N

mol bölünsün kub metr

mol/m3

mol/m3

Parlaqlıq

L-2J

kandela bölünsün kvadrat metr

cd/m2

kd/m2

3 nömrəli cədvəl.  Xüsusi adlara və işarələrə malik BVS-nin törəmə vahidləri

 

Kəmiyyət

Vahid

adı

ölçüsü

adı

işarəsi

BVS-nin əsas və törəmə vahidləri ilə ifadəsi

beynəl-xalq

Azər-baycan

beynəl-xalq

Azərbay-can

Müstəvi bucaq

1

radian

rad

rad

m∙m-1

m∙m-1

Cism bucağı

1

steradian

sr

sr

m∙m-2

m∙m-2

Tezlik

T-1

hers

Hz

Hs

s-1

s-1

Qüvvə

LMT-2

nyuton

N

N

m∙kg∙ s-2

m∙kq∙s-2

Təzyiq

L-1MT-2

paskal

Pa

Pa

m-1∙kg∙ s-2

m-1∙kq∙s-2

Enerji, iş, istilik miqdarı

L2MT-2

coul

J

C

m2∙kg∙s-2

m2∙kq∙s-2

Güc

L2MT-3

vatt

W

Vt

m2∙kg∙s-3

m2∙kq∙s-3

Elektrik yükü, elektrik miqdarı

TI

kulon

C

Kl

s ∙A

s ∙A

Elektrik gərginliyi, elektrik potensialı, elektrik potensialları fərqi, elektrik hərəkət qüvvəsi

L2MT-3

I-1

volt

V

V

m2∙kg∙

s-3∙A-1

m2∙kq∙

s-3∙A-1

Elektrik tutumu

L-2M-1

T4I2

farad

F

F

m-2∙kg-1

s4∙A2

m-2∙kq-1

s4∙A2

Elektrik müqaviməti

L2MT-3

I-2

om

Om

m2∙kg∙s-3

A-2

m2∙kq∙s-3

A-2

Elektrik keçiriciliyi

L-2M-1

T3I2

simens

S

Sm

m-2∙kg-1

s3∙A2

m-2∙kq-1∙s3∙A2

Maqnit induksiyası seli, maqnit seli

L2MT-2

I-1

veber

Wb

Vb

m2∙kg∙s-2

A-1

m2∙kq∙s-2

A-1

Maqnit seli sıxlığı, maqnit induksiyası

MT-2I-1

tesla

T

Tl

kg∙s-2∙A-1

kq∙s-2∙A-1

İnduktivlik, qarşılıqlı induktivlik

L2MT-2

I-2

henri

H

Hn

m2∙kg∙s-2

A-2

m2∙kq∙s-2

A-2

Selsi temperaturu

Θ

dərəcə selsi

oC

oC

K

K

İşıq seli

J

lümen

lm

lm

cd∙sr

kd∙sr

İşıqlılıq

L-2J

lüks

lx

lk

m-2∙cd∙sr

m-2∙kd∙sr

 

 

Kəmiyyət

Vahid

adı

ölçüsü

adı

işarəsi

BVS-nin əsas və törəmə vahidləri ilə ifadəsi

beynəl-xalq

Azər-baycan

beynəl-xalq

Azərbay-can


 

Radioaktiv mənbədə nuklidin aktivliyi(radionuklidin aktivliyi)

T-1

bekkerel

Bq

Bk

s-1

s-1

İonlaşdırıcışüalanmanın

udulma dozası,  kerma

L2T-2

qrey

Gy

Qr

m2∙s-2

m2∙s-2

İonlaşdırıcışüalanmanın

ekvivalent dozası, ionlaşdırıcışüalanmanın effektiv dozası

L2T-2

zivert

Sv

Zv

m2∙s-2

m2∙s-2

Katalizatorun aktivliyi

NT-1

katal

kat

kat

mol∙ s-1

mol∙ s-1

 

4 nömrəli cədvəl.  Adları və işarələri 3 nömrəli cədvəldə göstərilmiş xüsusi adlar vəişarələrdən istifadə edilməklə əmələ gətirilən BVS-nin törəmə vahidləri

 

Kəmiyyət

Vahid

adı

ölçüsü

adı

işarəsi

BVS-nin əsas və törəmə vahidləriilə ifadəsi

beynəl-xalq

Azər-baycan

beynəlxalq

Azərbaycan

Qüvvə momenti

L2MT-2

nyuton-metr

N∙m

N∙m

m2∙kg∙s-2

m2∙kq∙s-2

Səthi gərilmə

MT-2

nyuton bölünsün metr

N/m  

N/m

kg∙s-2

kq∙s-2

Dinamik özüllülük

L-1MT-1

paskal-saniyə

Pa∙s

Pa∙s

m-1∙kg∙ s-1

m-1∙kq∙s-1

Elektrik yükünün

 fəza sıxlığı

L-3TI

kulon  bölünsün kub metr

C/m3

Kl/m3

m-3∙s ∙A

m-3∙s ∙A

Elektrik sürüşməsi

L-2TI

kulon bölünsün  kvadrat metr

C/m2

Kl/m2

m-2∙s ∙A

m-2∙s ∙A

Elektrik sahəsinin

gərginliyi

LMT-3I-1

volt bölünsün  metr

V/m

V/m

m∙kg∙s-3∙A-1

m∙kq∙s-3∙A-1


Kəmiyyət

Vahid

adı

ölçüsü

adı

işarəsi

BVS-nin əsas və törəmə vahidləriilə ifadəsi

beynəl-xalq

Azər-baycan

beynəlxalq

Azərbaycan

Dielektrik

nüfuzluğu

L-3M-1

T4I2

farad bölünsün  metr

F/m

F/m

m-3∙kg-1

s4∙A2

m-3∙kq-1

s4∙A2

Maqnit

nüfuzluğu

LMT-2I-2

henri bölünsün metr

H/m

Hn/m

m∙kg∙s-2∙A-2

m∙kq∙s-2∙A-2

Xüsusi enerji

L2T-2

coul bölünsün kiloqram

J/kg

C/kq

m2∙s-2

m2∙s-2

Sistemin istilik tutumu sistemin entropiyası

L2MT-2Θ

coul bölünsün kelvin

J/K

C/K

m2∙kg∙s-2∙K-1

m2∙kq∙s-2∙K-1

Xüsusi istilik tutumu, xüsusi entropiya

L2T-2Θ-1

coul bölünsün kiloqram-kelvin

J/ (kg×K)

C/ (kq×K)

m2×s-2×K-1

m2×s-2×K-1

Enerji selinin

səth sıxlığı

MT-3

vatt bölünsün kvadrat metr

W/m2

Vt/m2

kg×s-3

kq×s-3

İstilikkeçirmə

LMT-3Θ-1

vatt bölünsün metr-kelvin

W/ (m×K)

Vt/ (m×K)

m×kg×s-3×K-1

m×kq×s-3×K-1

Molyar daxili

enerji

L2MT-2

N-1

coul bölünsün mol

J/mol

C/mol

m2×kg×s-2×

mol-1

m2×kq×s-2×

mol-1

Molyar entropiya,

molyar istilik tutumu

L2MT-2

Θ-1N-1

coul bölünsün mol-kelvin

J/ (mol×K)

C/ (mol×K)

m2×kg×s-2×

K-1×mol-1

m2×kq×s-2×

K-1×mol-1

Foton şüalanmasının ekspozisiya dozası (qamma və rentgen  şüalanmasının ekspozisiya dozası)

M-1TI

kulon bölünsün kiloqram

C/kg

Kl/kq

kg-1×s×A

kq-1×s×A

Udulma dozasının gücü

L2T-3

qrey bölünsün saniyə

Gy/s

Qr/s

m2×s-3

m2×s-3

 

 


Kəmiyyət

Vahid

adı

ölçüsü

adı

işarəsi

BVS-nin əsas və törəmə vahidləriilə ifadəsi

beynəl-xalq

Azər-baycan

beynəlxalq

Azərbaycan

Bucaq sürəti

T-1

radian bölünsün saniyə

rad/s

rad/s

s-1

s-1

Şüalanma qüvvəsi

L2MT-3

vatt bölünsün steradian

W/sr

Vt/sr

m2×kg×s-3×sr-1

m2×kq×s-3×sr-1

Energetik parlaqlıq

MT-3

vatt bölünsün steradian-kvadrat metr

W/ (sr×m2)

Vt/ (sr×m2)

kg×s-3×sr-1

kq×s-3×sr-1

 

5 nömrəli cədvəl.  BVS-ninonluğun misl və hissə vahidlərinin adlarını və işarələriniəmələ gətirmək üçün istifadə olunan vuruqlar və önşəkilçilər

 

Onluq vuruq

Önşə-kilçi

Önşəkilçinin işarəsi

Onluq vuruq

Önşə-kilçi

Önşəkilçinin işarəsi

beynəl-xalq

Azərbay-can

beynəlxalq

Azərbay-can

1024

yotta

Y

Y

10-1

desi

d

d

1021

zetta

Z

Z

10-2

santi

c

s

1018

eksa

Е

Е

10-3

milli

m

m

1015

peta

Р

Р

10-6

mikro

μ

mk

1012

tera

Т

Т

10-9

nano

n

n

109

qiqa

G

Q

10-12

piko

p

p

106

meqa

М

М

10-15

femto

f

f

103

kilo

k

k

10-18

atto

a

a

102

hekto

h

h

10-21

zepto

z

z

101

deka

da

da

10-24

yokto

y

y

 

 

_________________

 

 

Azərbaycan  Respublikası  Nazirlər

Kabinetinin  2014-cü il 9 iyun

tarixli 187 nömrəli qərarı ilə

təsdiq edilmişdir

4nömrəli əlavə

 

Texniki vasitələrin ölçmə vasitələrinə aid edilməsi

 

Q A Y D A S I

 

1. Ümumi müddəalar

 

1.1. Bu Qayda “Ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9.3-cü maddəsinə əsasən hazırlanmışdır və texniki vasitələrin ölçmə vasitələrinə aid edilməsi qaydasını müəyyən edir.

1.2. Bu Qayda texniki vasitələrin istehsalçıları, idxalçıları və istifadəçiləri olan dövlət orqanlarına, hüquqi və fiziki şəxslərə şamil edilir.

 

2. Texniki vasitələrin ölçmə vasitələrinə aid edilməsininqaydaları

 

2.1. Texniki vasitələrin ölçmə vasitələrinə aid edilməsi barədə qərar dövlət orqanlarının, hüquqi və fiziki şəxslərin müraciəti əsasında Azərbaycan Respublikasının   Standartlaşdırma, Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Komitəsi (bundan sonra-Komitə) tərəfindən qəbul edilir.              

2.2. Texniki vasitələrin ölçmə vasitələrinə aid edilməsinə dair Komitəyə edilmiş müraciətə aşağıdakı sənədlər əlavə olunmalıdır:

2.2.1. texniki vasitənin təsviri (texniki vasitənin quruluşu, iş prinsipi, tərkibi) və istismar sənədləri;

2.2.2. texniki vasitənin istifadə sahəsi və istifadə forması;

2.2.3. texniki vasitənin ölçmə vasitəsi kimi istifadəsini zəruri edən amillər barədə məlumatlar.      

2.3. Xarici ölkələrdə istehsal olunmuş texniki vasitələrin sənədləri Komitəyə Azərbaycan dilinə tərcüməsi notariat qaydasında təsdiq edilmiş formada təqdim olunmalıdır.    

2.4. Texniki vasitələr ölçmə vasitələrinə aid edilməsi üçün aşağıdakı tələblərə cavab verməlidir:     

2.4.1. ölçmələrin normalaşdırılan dəqiqliklə aparılması;     

2.4.2. metroloji və texniki xüsusiyyətlərin mövcudluğu;         

2.4.3. texniki vasitə ilə aparılan ölçmələrin nəticələrinin təhrif olunmasına səbəb ola bilən icazəsiz sazlama və müdaxilənin qarşısının alınması məqsədi ilə texniki vasitənin konstruksiyasının, proqram təminatı da daxil olmaqla, onun müvafiq hissələrinə müdaxilə edilmənin məhdudluğunu təmin etməsi.

2.5. Texniki vasitələrin ölçmə vasitələrinə aid olunmasına dair müraciətə Komitədə 30 (otuz) gün müddətində baxılır, bu Qaydanın 2.4-cü bəndində göstərilmiş tələblər əsas götürülməklə texniki vasitələrin ölçmə vasitələrinə aid olub-olmaması araşdırılır və müvafiq qərar qəbul edilir. Qərarda aşağıdakı məlumatlar əks olunmalıdır:         

2.5.1. texniki vasitələrin ölçmə vasitələrinə aid edilməsi ilə əlaqədar müraciət etmiş dövlət orqanının, hüquqi və ya fiziki şəxsin adı;                   

2.5.2. texniki vasitənin adı;          

2.5.3. texniki vasitələrin ölçmə vasitələrinə aid edilməsinə dair müraciətin  daxilolma tarixi;

2.5.4. texniki vasitələrin ölçmə vasitələrinə aid edilməsinə dair müraciətə əlavə olunmuş sənədlərin siyahısı;

2.5.5. qərarı qəbul etmiş şəxsin soyadı, adı, atasının adı, vəzifəsi və imzası.

2.6. Texniki vasitənin ölçmə vasitələrinə aid edilməsindən imtina barədə qərarda imtinanın əsasları dəqiq göstərilməli və hüquqi cəhətdən əsaslandırılmalıdır.

2.7. Komitə tərəfindən qəbul olunmuş qərar barədə 3 (üç) gün müddətində texniki vasitələrin ölçmə vasitələrinə aid edilməsi ilə əlaqədar müraciət etmiş dövlət orqanına, hüquqi və fiziki şəxsə məlumat verilir və qərarın surəti ona göndərilir.

2.8. Texniki vasitələrin ölçmə vasitələrinə aid edilməsi ilə əlaqədar müraciət etmiş dövlət orqanı, hüquqi və fiziki şəxs Komitənin vəzifəli şəxslərinin hərəkətlərindən (qərarlarından) inzibati qaydada və (və ya) məhkəməyə şikayət verə bilər.

 

 

____________________

 

 

 

Azərbaycan  Respublikası  Nazirlər

Kabinetinin  2014-cü il 9 iyun

tarixli 187 nömrəli qərarı ilə

təsdiq edilmişdir

5nömrəli əlavə

 

 

 

 

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ

STANDARTLAŞDIRMA,  METROLOGİYA VƏ  PATENT ÜZRƏ

DÖVLƏT KOMİTƏSİ

STANDART NÜMUNƏNİN VƏ YA ÖLÇMƏ VASİTƏSİNİN TİPİNİN TƏSDİQİ BARƏDƏ

 

S E R T İ F İ K A T

 

 

SERTİFİKATIN NÖMRƏSİ:   _

                                   ETİBARLIDIR:  “”  20ilədək

 

 

 

Bu sertifikat təsdiq edir ki, sınaqların müsbət nəticələri əsasında

_____________________________________________________________                                         

(istehsalçı)

_____________________________________________________________

(standart nümunənin və ya ölçmə vasitəsinin adı)

tipi təsdiq edilmiş, dövlət reyestrində  nömrə ilə qeydiyyata alınmış və Azərbaycan Respublikasında tətbiq edilməsinə icazə verilmişdir.

Sertifikat ­ şamil edilir.

( __ ədəd partiyaya / tək nümunəyə )

Standart nümunənin və ya ölçmə vasitəsinin tipinin təsviri bu sertifikatın əlavəsində göstərilmişdir.

_________            _____________          ________________________

 (vəzifə)                         (imza)                        (soyadı, adı və atasının adı)

                                            

M.Y.“___”_____________ 20_____il

 

____________________

 

Azərbaycan  Respublikası  Nazirlər

Kabinetinin  2014-cü il 9 iyun

tarixli 187 nömrəli qərarı ilə

təsdiq edilmişdir

6nömrəli əlavə

 

Tipi təsdiq edilmiş standart nümunələrin və ölçmə vasitələrinin

dövlət reyestrinin aparılması

 

Q A Y D A S I

 

1. Ümumi müddəalar

 

1.1. Bu Qayda “Ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 11.4-cü maddəsinə əsasən hazırlanmışdır və tipi təsdiq edilmiş standart nümunələrin və ölçmə vasitələrinin dövlət reyestrinin aparılması qaydasını müəyyən edir.

1.2. Standart nümunələrin və ölçmə vasitələrinin dövlət reyestri (bundan sonra - reyestr) Azərbaycan Respublikasının Standartlaşdırma, Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Komitəsi (bundan sonra - Komitə) tərəfindən tipi təsdiq edilmiş standart nümunələrin və ölçmə vasitələrinin qeydiyyatı üçün nəzərdə tutulmuşdur və standart nümunələrin və ölçmə vasitələrinin sınaqları və tipinin təsdiqi üzrə aparılan işlərin nəticələri haqqında rəsmi məlumat mənbəyidir.

1.3. Reyestr aşağıdakı məqsədlər üçün yaradılır:

1.3.1. Azərbaycan Respublikası ərazisində tətbiqinə icazə verilən standart nümunələrin və ölçmə vasitələrinin dövlət qeydiyyatının təmin edilməsi;

1.3.2. maraqlı şəxslərin standart nümunələrin və ölçmə vasitələrinin tipləri haqqında informasiya təminatı;

1.3.3. mərkəzləşdirilmiş məlumat-axtarış verilənlər bazasının yaradılması.

1.4. Reyestrin aparılmasınatipi təsdiq edilmiş standart nümunələrin və ölçmə vasitələrinin reyestrə daxil edilməsi, reyestrdən çıxarılması və reyestrdə dəyişikliklərin edilməsi daxildir.

1.5. Reyestr bu Qaydaya əlavə olunan formalara uyğun olaraq kağız və elektron formada aparılır.

 

2. Tipi təsdiq edilmiş standart nümunələrin və ölçmə vasitələrinin

reyestrə daxil edilməsi qaydası

 

2.1. Tipi təsdiq edilmiş ölçmə vasitələrinin reyestrinə aşağıdakı məlumatlar daxil edilir:

2.1.1. adı və tipi, modifikasiyaları, təyinatı və tətbiq sahəsi, əsas texniki xarakteristikaları;

2.1.2. reyestrdə qeydiyyat nömrəsi;

2.1.3. reyestrə daxiledilmə tarixi;

2.1.4. sertifikatın nömrəsi, verilmə tarixi və qüvvədə olma müddəti;

2.1.5. istehsalçının adı və ünvanı;

2.1.6. əsasında ölçmə vasitəsinin tipi təsdiq edilən müqayisəli yoxlama metodikasının adı və yoxlamalararası intervalın müddəti;

2.1.7. bu Qaydanın 3.1-ci və 4.1-ci bəndlərində müəyyən olunmuş hallarla bağlı Komitənin qəbul etdiyi qərarın nömrəsi və tarixi.

2.2. Tipi təsdiq edilmiş standart nümunələrin reyestrinə aşağıdakı məlumatlar daxil edilir:

2.2.1. adı və tipi, metroloji xarakteristikaları, təyinatı və tətbiq sahəsi;

2.2.2. reyestrdə qeydiyyat nömrəsi;

2.2.3. reyestrə daxiledilmə tarixi;

2.2.4. sertifikatın nömrəsi, verilmə tarixi və qüvvədə olma müddəti;

2.2.5. istehsalçının adı və ünvanı;

2.2.6. bu Qaydanın 3.1-ci və 4.1-ci bəndlərində müəyyən olunmuş hallarla bağlı Komitənin qəbul etdiyi qərarın nömrəsi və tarixi.

2.3. Komitənin qərarı ilə standart nümunәnin və ölçmə vasitəsinin tipi təsdiq edildiyi gün onlara sertifikat verilərək bu Qaydanın 2.1-ci və 2.2-ci bəndlərində qeyd olunan məlumatlar reyestrə daxil edilir.

     

3. Reyestrdə dəyişikliklər edilməsi qaydası

 

3.1. Reyestrdə aşağıdakı hallarda və müddətlərdə dəyişikliklər edilir:

3.1.1. qüvvədə olma müddəti başa çatmış standart nümunə vəölçmə vasitəsinə verilmiş tipin yenidən təsdiqi barədə sertifikat əsasında məlumatın reyestrdə qalma müddəti uzadıldıqda  –  tipin yenidən təsdiqi barədə sertifikat verildiyi gün;

3.1.2. standart nümunəni və ölçmə vasitəsini istehsal edən hüquqi şəxsin adının və ünvanının dəyişməsi ilə əlaqədar reyestrdə olan məlumatda müvafiq dəyişikliyin edilməsi barədə həmin hüquqi şəxsin müraciəti əsasında Komitənin qərarı qəbul edildikdə – Komitənin qərarı qəbul edildiyi gün;

3.1.3. Komitənin qərarı ilə standart nümunələrin vəölçmə vasitələrinin yoxlamalararası intervalı dəyişdirildikdə (artırıldıqda və ya azaldıldıqda) – Komitənin qərarı qəbul edildiyi gün.

 

4. Tipi təsdiq edilmiş standart nümunələrin və ölçmə vasitələrinin

reyestrdən çıxarılması qaydası

 

4.1. Aşağıdakı hallarda standart nümunələr və ölçmə vasitələri reyestrdən çıxarılır:

4.1.1.tipin təsdiqi barədə sertifikatın qüvvədə olma müddəti qurtardıqda və yeni sertifikat verilmədiyi halda;

4.1.2. istehsalçı tərəfindən ölçmə vasitələrinin istehsalına son qoyulduqda.

4.2. Bu Qaydanın 4.1.1-ci yarımbəndi üzrə Komitənin aidiyyəti struktur bölməsinin məlumatı, 4.1.2-ci yarımbənd üzrə istehsalçının müraciəti daxil olduqda, həmin gün standart nümunənin və ölçmə vasitəsininreyestrdən çıxarılması barədə Komitənin qərarı qəbul edilərək icra olunur.

4.3. Reyestrdən çıxarılmış standart nümunələrin vəölçmə vasitələrinin istehsalı, idxalı, satışı və istismarı qadağandır. Reyestrdən çıxarılmış ölçmə vasitələrinin yalnız təkrar reyestrə daxil edilməsindən sonra istifadəsinə yol verilir.

4.4. Reyestrdən çıxarılmış standart nümunələrin vəölçmə vasitələrinin qeydiyyat nömrəsi digər standart nümunəyə vəölçmə vasitəsinə verilmir.

 

5. Tipin təsdiqi barədə sertifikatın qeydiyyatı

 

5.1. Tipin təsdiqi barədə sertifikat Komitənin tipin təsdiqi barədə qərarı əsasında verilir.

5.2. Tipin təsdiqi barədə sertifikata aşağıdakı kimi qeydiyyat nömrəsi verilir:

5.2.1  XX. X. XX. XXX. X.  №10001, burada:

5.2.1.1. XX – istehsalçı ölkənin kodu “Dünya ölkələri” beynəlxalq klassifikatoruna əsasən latın əlifbasının iki böyük hәrfi ilə identikləşdirilir;

5.2.1.2. X - aşağıdakı məlumatı bildirən hәrfi simvol:

5.2.1.2.1. S - seriyalı istehsal və ya xaricdən dövri olaraq gətirilmə;

5.2.1.2.2. T - tək nümunə və ya birdəfəlik partiya;         

5.2.1.3. XX - ölçmə vasitəsinin klassifikatoruna uyğun olaraq, ölçmə vasitəsini ölçmə növünə aid edən iki rəqəm: 27-dən - 39-a qədər;

5.2.1.4. XXX - dövlət reyestrindəki yazıya əsasən sınağı keçirən laboratoriyanın qeydiyyat nömrəsinin axırıncı üç rəqəmi və ya beynəlxalq sazişlərə və dövlətlərarasıstandartlaşdırma qaydalarına uyğun olaraq sınağın nəticələrinin Komitə tərəfindən tanındığını göstərən “999” rəqəmi;

5.2.1.5. X - aşağıdakı məlumatı bildirən hәrfi simvol:         

5.2.1.5.1.  Ü - ümumi tətbiq üçün olan ölçmə vasitәsi;         

5.2.1.5.2.  H - hərbi təyinatlı ölçmə vasitəsi.

 

6. Reyestrin məlumatlarının idarə olunması

 

6.1. Reyestrin məlumatları Komitənin dövri nəşrlərində və xüsusi informasiya məcmuələrində (göstəricilərində, məlumat kitabçalarında, kataloqlarda) çap olunur.

6.2. Komitə “İnformasiya əldə etmək haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 29-cu və 34.2-ci maddələrinə əsasən dövlətin müdafiəsi və təhlükəsizliyi sahəsində fəaliyyətin həyata keçirilməsi məqsədi ilə ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi ilə bağlı olan informasiyalar istisna olmaqla, reyestrlə bağlı malik olduğu digər informasiyaların Komitənin internet saytında yerləşdirilməsini, bu informasiyaların daimi yenilənməsini və digər informasiya resurslarında yayılmasını təşkil edir.

6.3. “Vətəndaşların müraciətlərinə baxılması qaydası haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 10-cu maddəsinə uyğun olaraq reyestrdən istifadə edən fiziki və hüquqi şəxslərin müraciətlərinə 15 (on beş) gün müddətində, əlavə öyrənilməsi və yoxlanılması tələb edilən müraciətlərə isə 1 (bir) ay müddətində  baxılır. 

 

7. Sənədlərin saxlanılması qaydası

 

7.1. Standart nümunələrin vəölçmə vasitələrinin tipinin təsdiqi ilə bağlı sənədlər 15 (on beş) il müddətində reyestrin arxivində saxlanılmalıdır.

 

 

______________________

 

 

 

 

 

 

 

“Tipi təsdiq edilmiş standart nümunələrin

və ölçmə vasitələrinin dövlət reyestrinin

aparılması Qaydası”na

 

əlavə

 

Ölçmə vasitələrinin dövlət reyestri kitabının forması

 

Sıra      №-si

Ölçmə vasitəsinin adı və tipi, modifi-kasiyaları, təyinatı və tətbiq sahəsi, əsas texniki xarakte-ristikaları

Ölçmə vasitəsinin reyestrdə qeydiyyat nömrəsi

Ölçmə vasitəsinin reyestrə daxil -edilmə tarixi

Ölçmə vasitəsinin tipinin təsdiqi barədə sertifikatın nömrəsi, verilmə tarixi və qüvvədə olma müddəti

Ölçmə vasitəsinin istehsalçısının adı və ünvanı

Əsasında ölçmə vasitəsinin tipi təsdiq edilən müqayisəli yoxlama metodi-kasının adı və yoxla-malararası intervalın müddəti

Ölçmə vasitəsinin tipinin reyestrdə qalma müddətinin uzadılması, istehsalçı barədə məlumatların dəyişməsi və ya yoxlamalararası intervalın dəyişdirilməsi ilə bağlı reyestrdə dəyişikliklər edilməsi və onun reyestrdən çıxarılması haqqında Komitənin qəbul etdiyi qərarın nömrəsi və tarixi

1

2

3

4

5

6

7

8

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Standart nümunələrin dövlət reyestri kitabının forması

Sıra      №-si

Standart nümunənin adı və tipi, metroloji xarakteristika-ları, təyinatı və  tətbiq sahəsi

Standart nümunənin reyestrdə qeydiyyat nömrəsi

Standart nümunənin reyestrə daxil- edilmə tarixi

Standart nümunənin tipinin təsdiqi barədə sertifikatın nömrəsi, verilmə  tarixi və qüvvədə olma müddəti

Standart nümunənin istehsalçısı-nın adı və ünvanı

Standart nümunənin tipinin reyestrdə qalma müddətinin uzadılması, istehsalçı barədə məlumatların dəyişməsi və ya yoxlamalararası intervalın dəyişdirilməsi ilə bağlı reyestrdə dəyişikliklər edilməsi və onun reyestrdən çıxarılması haqqında Komitənin qəbul etdiyi qərarın nömrəsi və tarixi

1

2

3

4

5

6

7

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

____________________

Azərbaycan  Respublikası  Nazirlər

Kabinetinin  2014-cü il 9 iyun

tarixli 187 nömrəli qərarı ilə

təsdiq edilmişdir

7nömrəli əlavə

 

Standart nümunələrin və ya ölçmə vasitələrinin tipinin təsdiqi məqsədi iləsınaqlarınkeçirilməsi, standart nümunələrin və yaölçmə vasitələrinin tipinintəsdiqi, bu barədə sertifikatın verilməsi, ölçmə vasitələrininyoxlamalararasıintervalının müəyyənedilməsi və dəyişdirilməsi qaydası, standartnümunələrin və ölçmə vasitələrinin tipini təsdiq edən nişanlaradair tələblər və həmin nişanların vurulma

 

Q A Y D A S I

 

1. Ümumi müddəalar

 

1.1. Bu Qayda “Ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 11.9-cu maddəsinə əsasən hazırlanmışdırvə standart nümunələrin və ya ölçmə vasitələrinin tipinin təsdiqi məqsədi ilə sınaqların keçirilməsi, standart nümunələrin və ya ölçmə vasitələrinin tipinin təsdiqi, bu barədə sertifikatın verilməsi, ölçmə vasitələrinin yoxlamalararası intervalının müəyyən edilməsi və dəyişdirilməsi qaydası, standart nümunələrin və ölçmə vasitələrinin tipini təsdiq edən nişanlara dair tələbləri və həmin nişanların vurulma qaydasını müəyyən edir.

1.2. Standart nümunələrin və ölçmə vasitələrinin tipinin təsdiq edilməsi tipin təsdiqi  məqsədi ilə keçirilən sınaqların nəticələri əsasında, standart nümunələrin və ya ölçmə vasitələrinin tipinin metroloji və texniki tələblərə uyğunluğunun təmin edilməsi üçün aparılır. 

1.3. Ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsinin dövlət tənzimlənməsinə aid sahədə tətbiq edilən standart nümunələrin və ya ölçmə vasitələrinin tipi təsdiq edilməlidir. Ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsinin dövlət tənzimlənməsinə aid olan sahədə istifadə üçün nəzərdə tutulmayan standart nümunələri və ölçmə vasitələrini işləyib hazırlayan, istehsal edən, Azərbaycan Respublikasının ərazisinə idxal edən, satan və istismar edən şəxslər həmin standart nümunələri və ölçmə vasitələrini könüllü şəkildə standart nümunələrin və ölçmə vasitələrinin tipinin təsdiqinə təqdim edə bilərlər.

1.4. Standart nümunələrin və ya ölçmə vasitələrinin tipinin təsdiq edilməsi məqsədi ilə fiziki və hüquqi şəxslər (bundan sonra - sifarişçi) Azərbaycan Respublikasının Standartlaşdırma, Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Komitəsinə (bundan sonra - Komitə) ərizə ilə müraciət etməlidir. Ərizədə standart nümunənin və ya ölçmə vasitəsinin adı, işarəsi və əsas metroloji xarakteristikaları göstərilməli və ərizəyə aşağıdakı sənədlər əlavə olunmalıdır:

1.4.1. standart nümunənin və ya ölçmə vasitəsinin istehsalına dair texniki şərt;

1.4.2. standart nümunənin və ya ölçmə vasitəsinin pasportu, istismar sənədləri, istehsalçı müəssisənin sənədlər dəsti;

1.4.3. istehsalçı və ya digər xarici ölkənin dövlət qurumu tərəfindən verilən,  standart nümunənin və ya ölçmə vasitəsinin tipinin təsdiqi haqqında sertifikat (olduqda);

1.4.4. standart nümunənin və ya ölçmə vasitəsinin tipinin təsviri (1 və 2 nömrəli əlavələr);

1.4.5.  standart nümunənin və ölçmə vasitəsinin yoxlama metodikası;

1.4.6. ölçmə vasitəsinin 3x18 və ya 18x24 ölçüdə 3 ədəd ümumi görünüşlü fotoşəkli.

1.5. Standart nümunələrin və ya ölçmə vasitələrinin tipinin təsdiq edilməsi məqsədi ilə Komitəyə daxil olmuş ərizə qeydiyyata alındıqdan sonra 3 (üç) gün müddətində daxil olmuş sənədlər sınaqların keçirilməsi üçün akkreditasiya sahəsinə uyğun olaraq, ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi sahəsində  akkreditasiya edilmiş fiziki və ya hüquqi şəxslərə (bundan sonra - sınaq laboratoriyası) göndərilir.

 

2. Standart nümunələrin və ya ölçmə vasitələrinin tipinin təsdiqi

məqsədi ilə sınaqların keçirilməsi

 

2.1. Standart nümunələrin və ya ölçmə vasitələrinin tipinin təsdiqi məqsədi ilə sınaqların (bundan sonra - sınaqlar) aparılma müddəti və şərtləri görüləcək işlərin xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla sifarişçi ilə sınaq laboratoriyası arasında bağlanmış müqavilə ilə müəyyən edilir.

2.2. Sınaqlar sınaq laboratoriyası tərəfindən təsdiq olunmuş sınaq proqramı və ya nümunəvi sınaq proqramı üzrə aparılır. Standart nümunələrin və ya ölçmə vasitələrinin sınaq proqramı ölçmə vasitələrinin metroloji xarakteristikalarının müəyyən edilməsi ilə bağlı müddəaları və müqayisəli yoxlama metodikasını nəzərdə tutur. 

2.3. Sifarişçi sınaqların keçirilməsi üçün standart nümunələrin və ya ölçmə vasitələrinin nümunəsini (nümunələrini) sınaq laboratoriyasına təqdim etməlidir.

2.4. Sifarişçi sınaq laboratoriyası ilə razılaşdırmaqla sınaqlar üçün zəruri olan avadanlıqları təqdim edə bilər. Sınaqlar qurtardıqdan sonra avadanlıqlar sifarişçiyə qaytarılır. 

2.5. Sınaqların nəticələri müsbət olduqda, sınaq laboratoriyası müqayisəli yoxlama metodikasını təsdiq edir (razılaşdırır), tipin təsvirini razılaşdırır və standart nümunələrin və ya ölçmə vasitələrinin sınaq aktını (3 nömrəli əlavə) 3 nüsxədə tərtib edir. 

2.6. Sınaqların nəticələri mənfi olduqda, sınaq laboratoriyası yalnız  standart nümunələrin və ya ölçmə vasitələrinin sınaq aktını tərtib edir.

2.7.  Sınaqların nəticələrinin tanınması bağlanmış beynəlxalq müqavilələr əsasında həyata keçirilir.

 

3. Standart nümunələrin və ya ölçmə vasitələrinin tipinin təsdiqi,

bu barədə sertifikatın verilməsi qaydası

 

3.1. Sınaq laboratoriyası sınaqlar başa çatdıqdan sonra 3 (üç) gün müddətində standart nümunələrin və ya ölçmə vasitələrinin sınaq aktını  Komitəyə göndərir. Sınaq aktı əsasında 3 (üç) gün müddətində Komitə aşağıdakı qərarlardan birini qəbul edir və dərhal sifarişçiyə bu barədə məlumat verir:

3.1.1. sınaqların nəticələri müsbət olduqda, tipin təsdiqi və bu barədə sertifikatın verilməsi haqqında;

3.1.2. sınaqların nəticələri mənfi olduqda, tipin təsdiq edilməsindənimtina olunması haqqında.

3.2. Standart nümunələrin və ya ölçmə vasitələrinin tipinin təsdiqi haqqında qərar qəbul edildikdən sonra, 1 (bir) gün müddətində tipin təsdiqi barədə sertifikat hazırlanır.

3.3. Tipin təsdiqi barədə sertifikat sifarişçi dövlət rüsumunu ödədikdən sonra dərhal ona təqdim olunur.

3.4. Standart nümunələrin və ya ölçmə vasitələrinin tipinin təsdiq edilməsindən imtina olunması haqqında qərarda imtinanın əsasları və qərardan şikayət verilməsi qaydası göstərilməlidir. 

 

4. Ölçmə vasitələrinin yoxlamalararası intervalının müəyyən edilməsi

və ya dəyişdirilməsi qaydası

 

4.1. Ölçmə vasitəsinin tipinin təsdiqi zamanı yoxlamalararası interval müəyyən edilməlidir.

4.2. Ölçmə vasitələrinin yoxlamalararası intervalı ölçmə vasitəsinin istehsal sənədləri əsasında, ölçmə vasitəsinin istismar olunacağı sahə və saxlandığı yer nəzərə alınmaqla müəyyən edilir.

4.3. Ölçmə vasitələrinin yoxlamalararası intervalının dəyişdirilməsi (artırılması və ya azaldılması) məsələsinə, aparılmış müqayisəli yoxlamaların nəticələrinə görə kalibrləmə laboratoriyasının müraciәti əsasında yalnız Komitə tərəfindən baxılır.

 

5. Standart nümunələrin və ölçmə vasitələrinin tipini təsdiq edən nişanlaradair tələblər və həmin nişanların vurulma qaydası

 

5.1. Tipi təsdiq edilmiş standart nümunələrin və ya ölçmə vasitələrinin hər bir nümunəsinə, onların qoşma sənədlərinə standart nümunələrin və ölçmə vasitələrinin tipini təsdiq edən nişan (bundan sonra – nişan) vurulur (4 nömrəli əlavə). 

5.2. Konstruksiyanın xüsusiyyətləri səbəbindən nişanı ölçmə vasitəsinin üzərinə vurmaq mümkün olmadıqda, həmin nişanın yalnız qoşma sənədlərinə vurulmasına yol verilir.

5.3. Nişanın xətti ölçüləri, onun vurulduğu səthin ölçüləri nəzərə alınmaqla, onda olan informasiyanın pozulmasına yol verilməməsişərtilə seçilir. Bu zaman nişanın millimetrlə ifadə olunan xətti ölçüləri 4 nömrəli əlavədə göstərilən ölçüləri  əmsala (2.5; 4; 6; 10; 15; 25; 40; 60; 100 sırasından seçilmiş əmsallardan birinə) vurmaq yolu ilə təyin edilir.

5.4. Nişan ölçmə vasitəsinin bütün xidmət müddətində onun təsvirinin və bütün elementlərinin dəqiqliyini, aydınlığını və fərqlənməsini təmin edən istənilən üsulla vurula bilər.

5.5. Nişan ölçmə vasitəsinin baxış üçün əlverişli olan yerində vurulmalıdır.

5.6. Nişanın düzgün tətbiqi dövlət metroloji nəzarətinin həyata keçirilməsi zamanı yoxlanılır.

 

6.  Qəbul edilmiş qərarlardan şikayət verilməsi

 

6.1. Sifarişçi Komitənin və sınaq laboratoriyalarının hərəkətlərindən (qərarlarından) inzibati qaydada və (və ya) məhkəməyə şikayət verə bilər.

 

 

___________________

 

“Standart nümunələrin və ya ölçmə vasitələrinin tipinin təsdiqi məqsədi ilə sınaqların keçirilməsi, standart nümunələrin və ya ölçmə vasitələrinin tipinin təsdiqi, bu barədə sertifikatın verilməsi, ölçmə vasitələrininyoxlamalararasıintervalının müəyyən edilməsivədəyişdirilməsiqaydası, standart nümunələrin və ölçmə vasitələrinin tipini təsdiq edən nişanlara dair tələblərvə həmin nişanların vurulma Qaydası”na

1 nömrəli əlavə

 

RAZILAŞDIRILMIŞDIR

 

__________________________

(sınağı aparan laboratoriyanın adı)

__________________________          ________

(laboratoriya rəhbərinin soyadı,(imza)

adı və atasının adı)

 

 

M.Y.“__” __________20__il

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ÖLÇMƏ VASİTƏSİNİN TİPİNİN TƏSVİRİ

____________________________________________________ buraxılır

(standartların və texniki şərtlərin işarəsi)

 

Təyinatı və tətbiq sahəsi

  ____________________________________________________________

 

Təsviri

_____________________________________________________________

(iş prinsipi və konstruksiyanın təsviri, modifikasiyaların sayı, onların işarəsi və xüsusiyyətləri)

_____________________________________________________________

(normallaşdırılan metroloji xarakteristikalar daxil olmaqla, tipin bütövlükdə və zərurət olduqda, etibarlılıq göstəriciləridaxil olmaqla, işarələr göstərilməklə ayrı-ayrı modifikasiyalarının əsas texniki xarakteristikaları)

 

Tipin təsdiq edilməsi nişanı

_____________________________________________________________

(nümunələrə və (və ya) istismar sənədlərinə nişanın vurulma yeri və üsulu)

 

Komplektlik

_____________________________________________________________

 

Müqayisəli  yoxlama

_____________________________________________________________

(kalibrləmə üzrə normativ sənədin adı və işarəsi, ölçmə vasitələrinin istismar şəraitində və ya təmirdən sonrakalibrlənməsi üçün lazım olan əsas avadanlığın siyahısı, müqayisəli yoxlamalararası interval)

Normativ sənədlər

_____________________________________________________________

(konkret tip ölçmə vasitəsinə aid əsas, o cümlədən beynəlxalq  normativ texniki sənədlər)

 

Qərar

_____________________________________________________________

(ölçmə vasitəsinin tipinin normativ sənədin  tələblərinə uyğunluğu haqqında)

 

İstehsalçı _____________________________________________________________

(müəssisənin adı və ünvanı)

 

 

     ___________________________                              ______                                                   

         (sifarişçi təşkilatın rəhbərinin(imza)

          soyadı, adı və atasının adı)                                                                                  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

“Standart nümunələrin və ya ölçmə vasitələrinin tipinin təsdiqi məqsədi ilə sınaqların keçirilməsi, standart nümunələrin və ya ölçmə vasitələrinin tipinin təsdiqi, bu barədə  sertifikatın  verilməsi,  ölçmə vasitələrinin  yoxlamalararasıintervalının müəyyən edilməsivədəyişdirilməsiqaydası, standart nümunələrin və ölçmə vasitələrinin tipini təsdiq edən nişanlara dair tələblərvə həmin nişanların vurulma Qaydası”na

2 nömrəli əlavə

RAZILAŞDIRILMIŞDIR

 

__________________________

(sınağı aparan laboratoriyanın adı)

__________________________          ________

(laboratoriya rəhbərinin soyadı,(imza)

adı və atasının adı)

 

 

M.Y.“__” __________20__il

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

STANDART NÜMUNƏNİN TİPİNİN TƏSVİRİ

 

____________________________________________________ buraxılır

(standartların və texniki şərtlərin işarəsi)

 

Təyinatı və tətbiq sahəsi

  ____________________________________________________________

 

Təsviri

_____________________________________________________________

(iş prinsipi və konstruksiyanın təsviri, modifikasiyaların sayı, onların işarəsi və xüsusiyyətləri)

_____________________________________________________________

(normallaşdırılan metroloji xarakteristikalar daxil olmaqla, tipin bütövlükdə və zərurət olduqda, etibarlılıq göstəriciləridaxil olmaqla, işarələr göstərilməklə ayrı-ayrı modifikasiyalarının əsas texniki xarakteristikaları)

 

Tipin təsdiq edilməsi nişanı

   _____________________________________________________________

(nümunələrə və (və ya) qoşma sənədlərinə nişanın vurulma yeri və üsulu)

 

Komplektlik

_____________________________________________________________

 

 

Müqayisəli  yoxlama

_____________________________________________________________

(kalibrləmə üzrə normativ sənədin adı  və işarəsi, standart nümunələrin qoşma şəraitində və ya təmirdən sonrakalibrlənməsi üçün lazım olan əsas avadanlığın siyahısı, müqayisəli yoxlamalararası interval)

 

Normativ sənədlər

   _____________________________________________________________

(konkret tip standart nümunəyə aid əsas, o cümlədən beynəlxalq  normativ texniki sənədlər)

 

Qərar

_____________________________________________________________

(standart nümunənin tipinin normativ sənədin  tələblərinə uyğunluğu haqqında)

 

İstehsalçı _____________________________________________________________

(müəssisənin adı və ünvanı)

 

 

     ___________________________                              ______                                                   

(sifarişçi təşkilatın rəhbərinin(imza)

          soyadı, adı və atasının adı)                                                                                  

 

 

 

“Standart nümunələrin və ya ölçmə vasitələrinin tipinin təsdiqi məqsədi ilə sınaqların keçirilməsi, standart nümunələrin və ya ölçmə vasitələrinin tipinin təsdiqi, bu barədə  sertifikatın  verilməsi,  ölçmə vasitələrinin  yoxlamalararasıintervalının müəyyən edilməsivədəyişdirilməsiqaydası, standart nümunələrin və ölçmə vasitələrinin tipini təsdiq edən nişanlara dair tələblərvə həmin nişanların vurulma Qaydası”na

3 nömrəli əlavə

 

_______________ tərəfindən təqdim edilmiş _______________________

(sifarişçinin adı)                (ölçmə vasitəsinin, standart nümunənin adı, işarəsi, şifri)

 

S I N A Q  A K T I

1.__________________________________________________________

(sınaqlara cəlb edilən təşkilat və müəssisə nümayəndələrinin, icraçıların soyadı, adı və vəzifələri, sınağı aparan laboratoriyanın adı)

____________________________________________tərəfindən işlənilib

(xaricdən gətirilən ölçmə vasitələrini işləyib hazırlayan təşkilatın və ya istehsal edən müəssisənin adı)

 

hazırlanmış (istehsal olunmuş)_____________ sınaqlarını aparmışdır.

(ölçmə vasitələrinin adı, onların işarəsi və şifri)

 

 Sınaqlar______________  əsasında  20___ilin “    ________“ tarixindən 

                   (müraciətin tarixi və nömrəsi)

             “ tarixinədək olan dövrərzində  _________________________________________________ aparılmışdır.

(sınağın aparıldığı yer)

 2. Sınaq laboratoriyasına  ______________________________________

(ölçmə vasitəsinin, standart nümunənin adı, işarəsi, şifri, qısa texniki xarakteristikası, təyinatı, təqdim edilən

____________________________________________təcrübə nümunələri

nümunələrinin sayı və nömrələri, istehsalçılarının adı)

(xaricdən gətirilən nümunələr) təqdim edilmişdir.

 

3. Təqdim edilən nümunələrlə tanış olaraq və sənədləri nəzərdən keçirərək, sınaq laboratoriyası sınaqların aparılması üçün təqdim edilmiş materialların kifayət etdiyini bildirir. Bu halda sınaq laboratoriyası sınaqların aparılması üçün nümunələrin və sənədlərin yararlılığını (yararsızlığını) müəyyən edir. Sınaq laboratoriyası ilə razılaşdırmaqla sifarişçi  sınaqlar üçün zəruri olan avadanlıqları təqdim edə bilər.

 

 

4. Sınaq laboratoriyası tərəfindən _______________________________

(laboratoriya tərəfindən təsdiq olunmuş sınaq proqramına və ya nümunəvi sınaq proqramına)

 uyğun olaraq ______________________________sınaqlar aparılmışdır.

(ölçmə vasitəsinin, standart nümunənin adı və onların işarəsi)

 

5. Aparılmış sınaqlar nəticəsində laboratoriya müəyyən etmişdir ki, ___________________________________________________nümunələri                                                                                                                                        

(ölçmə vasitəsinin, standart nümunənin adı)

texniki tapşırığın və ___________________________________ müəyyən

(texniki şərtin, digər normativ sənədin adı və işarəsi)

etdiyi tələblərə uyğundur (və ya uyğun deyildir).

 

Sınaq  laboratoriyası __________________________________qeyd edir.

(istehsal və istismar zamanı metroloji təminat, o cümlədən kalibrlənmə üzrə normativ sənəd barədə qərar)

 

6. Sınaq prosesində aşağıdakı nöqsanlar aşkar edilmişdir:

_____________________________________________________________

(qeyd edilmiş, o cümlədən sınaqlara təqdim edilmiş sənədlər üzrə olan nöqsanların siyahısı)

 

7. Aparılmış sınaqların nəticələri əsasında  sınaq laboratoriyası

  ____________________________________________________________

(tipin təsdiqinin məqsədəuyğunluğu, onun dövlət reyestrinə

_________________________________________________  tövsiyə edir.

daxil edilməsi, tipin təsdiq edilməsi barədə sertifikatın verilməsi haqqında tövsiyələr)

 

8. Sınaqlar zamanı aşkar edilmiş nöqsanları  _______________aradan

(işləyib hazırlayan təşkilatın adı)

qaldırmalı və  20___ilin “                     “ tarixinədək nöqsanların aradan qaldırılması barədə sınaq laboratoriyasına hesabat təqdim etməlidir.

      Akta əlavələr:

1. Sınaqlar zamanı qəbul edilmiş əlavələrlə sınaqların təsdiq edilmiş proqramı.

2. Ölçmə nəticələrinin ədədi hədd qiymətlərini və irəli sürülən tələblərlə müqayisədə onların qiymətləndirilməsini göstərməklə, proqramın hər bir bəndi üzrə sınaq nəticələrinin yekun cədvəli şəklində tərtib edilmiş sınaqdan keçmiş nümunələrin texniki sənədlərin (texniki tapşırığın və texniki şərtlərin) tələblərinə uyğunluq cədvəli.

_____________________________________________________________

(vəzifəsi, soyadı və adı göstərilməklə sınaqları aparan şəxslərin imzaları)

 

Aktla tanış oldum  ____________________________________   

(sifarişçi təşkilatın rəhbərinin soyadı, adı və imzası)

“Standart nümunələrin və ya ölçmə vasitələrinin tipinin təsdiqi məqsədi ilə sınaqların keçirilməsi, standart nümunələrin və ya ölçmə vasitələrinin tipinin təsdiqi, bu barədə  sertifikatın  verilməsi,  ölçmə vasitələrinin  yoxlamalararasıintervalının müəyyən edilməsivədəyişdirilməsiqaydası, standart nümunələrin və ölçmə vasitələrinin tipini təsdiq edən nişanlara dair tələblərvə həmin nişanların vurulma Qaydası”na

4 nömrəli əlavə

 

 

 

Standart nümunənin və ya ölçmə vasitəsinin tipini

təsdiq edən nişanın forması

 

 

________________

 

 

Azərbaycan  Respublikası  Nazirlər

Kabinetinin  2014-cü il 9 iyun

tarixli 187 nömrəli qərarı ilə

təsdiq edilmişdir

8nömrəli əlavə

 

Layihə-konstruktor və texnoloji sənədlərin məcburi

metroloji ekspertizasının keçirilməsi

 

Q A Y D A S I

 

  1. 1.                  Ümumi müddəalar

 

1.1. Bu Qayda “Ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 13.2-ci və 18.1.4-cü maddələrinə əsasən hazırlanmışdır vəlayihə-konstruktor və texnoloji sənədlərin məcburi metroloji ekspertizası (bundan sonra –metroloji ekspertiza) qaydasını müəyyən edir.  

1.2. Metroloji ekspertiza metroloji tələblərin müəyyənləşdirilməsinin və onlara riayət olunmasının təhlili və qiymətləndirilməsidir.

 

2. Metroloji ekspertizanın aparılması qaydaları

 

2.1. Metroloji ekspertiza Azərbaycan Respublikasının Standartlaşdır-ma, Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Komitəsi  (bundan sonra - Komitə) tərəfindən metroloji ekspertiza sahəsi üzrə akkreditasiya olunmuş fiziki və hüquqi şəxslər (bundan sonra - metroloji ekspertizanı həyata keçirən qurum) tərəfindən aparılır.             

2.2. İşlənilib hazırlanma dövründə metroloji ekspertizası zəruri olan layihə-konstruktor sənədləri aşağıdakılardır:

2.2.1. Texniki təklif;

2.2.2.  Eskiz layihəsi;

2.2.3. Texniki layihə;

2.2.4. Yığım çertyoju;

2.2.5. Qabarit  çertyoju;

2.2.6. İzahedici qeyd;

2.2.7. Texniki şərait;

2.2.8. Sınağın proqramı və metodu;

2.2.9. İstismar sənədləri;

2.2.10. Təmir sənədləri;

2.2.11. Montaj çertyoju;

2.2.12. Texniki səviyyənin kartı.

2.3. İşlənilib hazırlanma dövründə metroloji ekspertizası zəruri olan texnoloji sənədlər aşağıdakılardır:

2.3.1. Marşrut kartı;

2.3.2. Əməliyyat kartı;

2.3.3. Eskizlər kartı;

2.3.4. Texnoloji təlimat;

2.3.5. Təchizat siyahısı.

2.4.  Metroloji ekspertizaya layihə-konstruktor və texnoloji sənədlər, onları işləyib hazırlayan məsul şəxsin imzası ilə təsdiq edilməklə təqdim olunur. Təqdim olunmuş sənədlərdə nöqsanlar aşkar olunarsa, sənədlərin qaytarılmasının səbəbləri izah olunmaqla sənədlər 10 (on) gün müddətində geri qaytarılır. Düzəlişlər edildikdən sonra yenidən sənədlər metroloji ekspertizaya təqdim olunur.

2.5. Metroloji ekspertizanın keçirilməsi zamanı ekspert sənədləri işləyib hazırlayan şəxslərdən əlavə məlumatlar və sənədlər tələb edə bilər.

2.6. Metroloji ekspertiza zamanı ekspert yalnız həmin vaxt qüvvədə olan Azərbaycan Respublikasının normativ hüquqi aktlarına istinad etməlidir.

2.7. Metroloji ekspertiza 1 (bir) ay müddətində aparılır və layihə-konstruktor və texnoloji sənədlərdə metroloji tələblərə uyğun qiymətləndirilir.

2.8. Metroloji ekspertizanın nəticəsində iki nüsxədə ekspert rəyi tərtib olunur (ekspert rəyinin forması əlavə olunur). Ekspert rəyinin bir nüsxəsi  metroloji ekspertizanı həyata keçirən qurumda qalır, digəri isə sifarişçiyə təqdim edilir.

2.9. Metroloji ekspertizanın nəticəsində müsbət ekspert rəyi verildiyi halda layihə-konstruktor və texnoloji sənədlərin әslindә ekspert-metroloqun ekspertizanın müsbət rəyi barədə qeydi yazılır.

2.10.Metroloji ekspertizanın nəticəsində ekspertin rəyi əsasında layihə-konstruktor və texnoloji sənədlərdə müvafiq dəyişikliklər edilir.

 

  1. 3.                  Mübahisələrə baxılması

 

3.1. Metroloji ekspertizanın rəyi ilə razı olmayan sifarişçi məsələ ilə bağlı Komitəyə müraciət edə bilər. Komitə 1 (bir) ay müddətində müraciətə baxaraq, nəticəsi barədə sifarişçiyə və metroloji ekspertizanı həyata keçirən quruma məlumat verir. Komitə metroloji ekspertizanın rəyinin əsassız olması halında dəqiq nöqsanları göstərməklə təkrar ekspertizanın keçirilməsi barədə metroloji ekspertizanı həyata keçirən quruma tapşırıq verir.

3.2. Sifarişçi və metroloji ekspertizanı həyata keçirən qurum Komitənin vəzifəli şəxslərinin hərəkətlərindən (qərarlarından) inzibati qaydada və məhkəməyə şikayət verə bilər.

 

 

____________________

 

 

“Layihə-konstruktor və texnoloji sənədlərin məcburi metroloji ekspertizasının keçirilməsi Qaydası”na

əlavə

 

Ekspert rəyinin forması

 

TƏSDİQ EDİRƏM

_______________________________

(ekspertizanı aparan təşkilat rəhbərinin

soyadı, adı və atasının adı)

________

(imza)

 

               “____”______________ 20___    il

 
EKSPERT RƏYİ

_____________________________________________________________

(ekspertizaya təqdim edilən layihə-konstruktor və texnoloji sənədin adı)

_____________________________________________________________

(mərhələnin adı)

_____________________________________________________________

(layihə-konstruktor və texnoloji sənədi işləyib hazırlayan təşkilatın adı)

_____________________________________________________________

 

Ekspertiza nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, ______________________                          

(ümumi qiymət)

_____________________________________________________________

Təklif olunur ki, sonrakı işlənilib hazırlanmada (yenidən işlənmədə) sənədlərdə aşağıdakı dəyişikliklər edilsin: __________________________

 

_____________________________________________________________

 

______________________________

(iş yeri, vəzifəsi, soyadı və adı göstərilməklə

      ekspertizanı aparan şəxslərin imzaları)

 

_____________________

 

  

Azərbaycan  Respublikası  Nazirlər

Kabinetinin  2014-cü il 9 iyun

tarixli 187 nömrəli qərarı ilə

təsdiq edilmişdir

9nömrəli əlavə

 

Ölçmə vasitələrinin yararsızlıq nişanının forması və onun

ölçmə vasitələrinə vurulma

 

 

Q A Y D A S I

 

 

1. Ümumi müddəa

 

 

1.1. Bu Qayda “Ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 15.2-ci maddəsinə əsasən hazırlanmışdır və ölçmə vasitələrinin yararsızlıq nişanının forması və onun ölçmə vasitələrinə vurulma qaydasını müəyyən edir.

 

2. Ölçmə vasitələrinin yararsızlıq nişanının forması

 

2.1.       Ölçmə vasitələrinin yararsızlıq nişanının (bundan sonra - nişan) forması iki bərabər hissəyə ayrılmış düzbucaqlı təsvirdən ibarətdir (əlavə olunur).

2.2.       Nişanın yuxarı hissəsində “ÖLÇMƏ VASİTƏSİ YARARSIZDIR” sözləri təsvir edilir.

2.3.       Nişanın aşağı hissəsində soldan sağa aşağıdakı müvafiq məlumatlar qeyd edilir:

2.3.1.təsərrüfat subyektində dövlət metroloji nəzarətini həyata keçirən vəzifəli şəxsin latın əlifbasının iki hərfi ilə ifadə olunmuş şərti şifrəsi (məsələn: ab, bc, cd və s.); 

2.3.2.təsərrüfat subyektində dövlət nəzarətinin həyata keçirilməsinə sərəncam vermiş orqanın qısaldılmış adı;

2.3.3. nişanın vurulduğu ay (Roma rəqəmləri ilə) (məsələn:  I, II, III, IV və s.);

2.3.4. nişanın vurulduğu il (məsələn: 2013 və s.).

2.4. Nişan yuxarı hissəsi qırmızı və aşağı hissəsi ağ fonda olan xüsusi yapışqanlı kağızdan hazırlanır.

 

 

 

 

  1. 3.      Nişanın ölçmə vasitələrinə vurulma qaydası

 

3.1.       Nişan ölçmə vasitələrinə etiket formasında vurulur.

3.2.       Ölçmə vasitəsinin xüsusiyyəti və ya istismar şəraiti nişanın vurulmasına imkan vermirsə, nişan ölçmə vasitəsinin pasportuna (formulyarına) və ya yoxlama haqqında şəhadətnaməyə (əgər varsa) vurulur.

3.3.       Nişan təsərrüfat subyektlərində ölçmələrin vəhdətinin  təmin edilməsinin dövlət tənzimlənməsi sahəsində məcburi tələblərin pozulduğu hallar aşkar olunarsa, həmin ölçmə vasitələrinə vurulur.

3.4.       Nişan ölçmə vasitəsinə dövlət metroloji nəzarətini həyata keçirən vəzifəli şəxs tərəfindən, aşağı hissəsinə bu Qaydanın 2.3-cü bəndində göstərilən məlumatlar qeyd olunmaqla  vurulur.

 

___________________

 

 

 

“Ölçmə vasitələrinin yararsızlıq

nişanının forması və onun ölçmə

vasitələrinə vurulma Qaydası”na

əlavə

 

 

 

Ölçmə vasitələrinin yararsızlıq nişanının forması

 

 

 

Azərbaycan  Respublikası  Nazirlər

Kabinetinin  2014-cü il 9 iyun

tarixli 187 nömrəli qərarı ilə

təsdiq edilmişdir

10nömrəli əlavə

 

Ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi üzrə dövlət məlumat fondunun

təşkili və aparılması, məlumatların fonda verilməsi, fonddan

sənədlərin və məlumatların təqdim edilməsi

 

Q A Y D A S I

 

1. Ümumi müddəalar

 

1.1.Bu Qayda “Ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 16.3-cü maddəsinə əsasən hazırlanmışdır və ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi üzrə dövlət məlumat fondunun təşkili və aparılması, məlumatların fonda verilməsi, fonddan sənədlərin və məlumatların təqdim edilməsi qaydasını müəyyən edir.

1.2. Ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi üzrə dövlət məlumat fondu(bundan    sonra - fond) ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi sahəsində Azərbaycan Respublikasının hüquqi aktları, Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələr, verilənlərin informasiya bazaları, attestasiya edilmiş ölçmə metodikaları (metodları), dövlət kəmiyyət vahidi etalonları, standart nümunələrin və ölçmə vasitələrinin təsdiq edilmiş tipləri, ölçmə vasitələrinin yoxlanılmasının nəticələri və dövlət tənzimlənməsi sahəsinə aid olan ölçmələrin vahid siyahısı haqqında məlumatları özündə birləşdirir.

1.3. Fond Azərbaycan Respublikasının Standartlaşdırma, Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Komitəsi (bundan sonra - Komitə) tərəfindən yaradılır və idarə olunur.

1.4. Fond informasiya ehtiyatlarının yaradılmasını, saxlanmasını, qeydiyyatını həyata keçirir və metrologiya sahəsi üzrə sənədlərdən vətəndaşların, cəmiyyətin və dövlətin mənafeyi üçün hərtərəfli istifadə olunmasını təmin edir.

 

 

 

 

2. Fondun təşkili və aparılması, məlumatların fonda verilməsi, fonddan

sənədlərin və məlumatların təqdim edilməsi qaydası

 

2.1. Fonda aşağıdakı məlumatlar daxil edilir:

2.1.1. ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi sahəsində Azərbaycan Respublikasının hüquqi aktları;

2.1.2. ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi sahəsində Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələr;

2.1.3. ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi sahəsində verilənlərin informasiya bazaları;

2.1.4. attestasiya edilmiş ölçmə metodikaları (metodları);

2.1.5. dövlət kəmiyyət vahidi etalonları;

2.1.6. standart nümunələrin və ölçmə vasitələrinin təsdiq edilmiş tipləri;

2.1.7. ölçmə vasitələrinin yoxlanılmasının nəticələri haqqında məlumatlar toplusu;

2.1.8.  dövlət tənzimlənməsi sahəsinə aid olan ölçmələrin vahid siyahısı. 

2.2. Komitənin struktur bölmələri və tabeliyində olan qurumlar bu Qaydanın 2.1-ci bəndində nəzərdə tutulan məlumatlar yarandığı vaxtdan 3 (üç) gün müddətində həmin məlumatları (məlumatı təsdiq edən sənədlərlə birgə) fonda təqdim etməlidirlər.  Təqdim olunmuş məlumatlar operativ şəkildə fonda daxil edilir. 

2.3. Fondda məlumatlar bu Qaydanın 2.1-ci bəndinə uyğun sistemləşdirilmiş qaydada toplanır. Məlumatı verən qurumların, məlumatı təsdiq edən sənədlərin və məlumatların verilmə tarixinin qeydiyyatı aparılır.

2.4. Fondda məlumatların qeydiyyatı kağız və elektron formada aparılır. “İnformasiya əldə etmək haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş açıqlanması məhdudlaşdırılan məlumatlar istisna olunmaqla digər məlumatlar Komitənin internet saytında yerləşdirilir.

2.5. Fondun mühafizəsi və kənar şəxslərin fonda çıxışının qarşısının alınması Komitə tərəfindən təmin edilir.

2.6.  Fondun sənədləri barədə sorğu daxil olduğu halda “İnformasiya əldə etmək haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş müddətdə və qaydada sorğuya cavab verilir, məlumat və sənədlər sorğuçuya təqdim olunur. 

2.7. Fondun sənədləri barədə informasiya Komitənin informasiya nəşrlərində rübdə bir dəfə dərc olunur.

________________

Azərbaycan  Respublikası  Nazirlər

Kabinetinin  2014-cü il 9 iyun

tarixli 187 nömrəli qərarı ilə

təsdiq edilmişdir

11nömrəli əlavə

 

Ölçmə vasitələrinin kalibrlənməsi işlərini yerinə yetirmək, kalibrlənmə haqqında sertifikat  vermək və ya kalibrlənmə nişanını  vurmaq hüququnun verilməsi Qaydası və kalibrlənmə işlərinin yerinə yetirilməsinə dair

 

TƏLƏBLƏR

 

1. Ümumi müddəalar

 

1.1. Bu Qayda və Tələblər “Ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 17.6-cı maddəsinə əsasən hazırlanmışdır və ölçmə vasitələrinin kalibrlənməsi işlərini yerinə yetirmək, kalibrlənmə haqqında sertifikat  vermək və ya kalibrlənmə nişanını vurmaq hüququnun verilməsi qaydasını və kalibrlənmə işlərinin yerinə yetirilməsinə dair tələbləri müəyyən edir.

1.2. Ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsinin dövlət tənzimlənməsinə aid olan sahədə tətbiq edilmək üçün nəzərdə tutulmayan ölçmə vasitələri idxal, istehsal, istismar edildiyi, icarəyə verildiyi, satıldığı zaman və təmirdən sonra kalibrlənə bilər. Ölçmə vasitələrinin kalibrlənməsinin nəticələri ölçmə vasitələrinin üzərinə kalibrlənmə nişanının vurulması və ya kalibrlənmə haqqında sertifikatla, həmçinin istismar sənədlərində aparılan qeydlə təsdiq edilir. 

1.3. Ölçmə vasitələrinin kalibrlənməsi dövlət kəmiyyət vahidləri etalonları ilə izlənilən etalonlardan istifadə edilməklə aparılır. 

1.4. Ölçmə vasitələrinin kalibrlənməsi fəaliyyətinə nəzarət Azərbaycan Respublikasının Standartlaşdırma, Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Komitəsi (bundan sonra - Komitə) tərəfindən həyata keçirilir.

1.5. İstifadə olunan əsas anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:

1.5.1. ölçmə vasitələrinin kalibrlənməsi – ölçmə vasitələrinin metroloji xarakteristikalarının həqiqi qiymətlərinin təyin edilməsi məqsədi ilə yerinə yetirilən  əməliyyatların məcmusudur;

1.5.2. kalibrləmə vasitələri – təyin olunmuş qaydalar əsasında kalibrlənmə zamanı tətbiq edilən etalonlar, avadanlıqlar və ölçmə vasitələridir.

  1. 2.   Ölçmə vasitələrinin kalibrlənməsi işlərini yerinə yetirmək,

kalibrlənmə haqqında sertifikat vermək və ya kalibrlənmə nişanını

vurmaq hüququnun verilməsi qaydası

 

2.1. Ölçmə vasitələrinin kalibrlənməsi işlərini yerinə yetirmək, kalibrlənmə haqqında sertifikat vermək və ya kalibrlənmə nişanını vurmaq hüququ Komitə ilə bağlanılmış müqavilə əsasında verilir.

2.2. Ölçmə vasitələrinin kalibrlənməsi işlərinin yerinə yetirilməsi, kalibrlənmə haqqında sertifikatın  verilməsi və ya kalibrlənmə nişanını vurmaq hüququnun verilməsi üçün Komitəyə müraciət edilir və müraciətə aşağıdakı sənədlər əlavə olunur:

2.2.1. kalibrlənmə fəaliyyətini həyata keçirəcək işçi heyəti barədə məlumat (təhsili, iş təcrübəsi);

2.2.2. kalibrlənmə fəaliyyətinin həyata keçirilməsi nəzərdə tutulmuş laboratoriya barədə məlumat;

2.2.3. istifadə olunan ölçmə vasitələri, etalonlar barədə məlumat.

2.3. Daxil olmuş müraciət “Ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tələblərinə uyğunluğu baxımından 30 (otuz) gün müddətində araşdırılır. Araşdırmanın müsbət nəticələri əsasında müraciət etmiş qurumla ölçmə vasitələrinin kalibrlənməsi işlərini aparmaq, kalibrlənmə haqqında sertifikat vermək və ya kalibrlənmə nişanı vurmaq hüququnun verilməsi haqqında müqavilə imzalanır.

2.4. Müqavilə bağlanmasından imtina olunduqda, imtinanın əsasları göstərilməklə qərar qəbul olunur. Qərarın surəti 3 (üç) gün müddətində müraciət etmiş şəxsə göndərilir və həmin şəxs qəbul olunmuş qərardan inzibati qaydada və (və ya) məhkəməyə şikayət verə bilər.

 

3. Kalibrlənmə işlərinin yerinə yetirilməsinə dair tələblər

 

3.1. Kalibrlənmə fəaliyyətini həyata keçirən qurumlar kalibrləmə işlərini keyfiyyət üzrə rəhbəredici sənəd əsasında həyata keçirirlər. Keyfiyyət üzrə rəhbəredici sənəddə - keyfiyyət sahəsində siyasət, fəaliyyət sahəsi, kalibrləmə vasitələri, kalibrləmə vasitələrinin vəziyyətinə cavabdeh şəxs, kalibrlənən ölçmə vasitələri və kalibrləmə vasitələri, ölçmə vasitələrinin kalibrlənməsinə dair normativ sənədlər, kalibrlənməni həyata keçirən kadr heyəti, binaların vəziyyəti, kalibrlənmə üçün təqdim olunan ölçmə vasitələrinin qəbulu və qeydiyyatı və kalibrlənmənin nəticələrinin rəsmiləşdirilməsi haqqında məlumatlar əks olunmalıdır. 

3.2. Keyfiyyət sahəsində siyasət:

3.2.1. məqsəd - keyfiyyət sahəsində siyasətin məqsədi;

3.2.2. təşkilat - kalibrləmə işlərinin keyfiyyətinin təmin edilməsində rəhbərliyin, icraedici və nəzarətedici heyətin səlahiyyətləri və qarşılıqlı əlaqəsi; 

3.2.3.    vəsaitlər - təyin olunmuş məqsədə nail olmaq üçün aşağıdakı vəsait, avadanlıq,  normativ sənəd və heyətdən istifadə olunur:

3.2.3.1. vahidin ölçüsünün dövlət etalonundan kalibrlənən ölçmə vasitəsinə ötürülməsini təmin edən kalibrləmə vasitəsi;

3.2.3.2. kalibrləmə işlərinin aparılmasını və təşkilini tənzimləyən normativ sənədlər;

3.2.3.3. qanunvericiliyin tələblərinə cavab verən və istismar üçün yararlı binanın olması;

3.2.3.4. müvafiq işləri aparmaq bacarığı olan heyət barədə məlumat.

3.3. Fəaliyyət sahəsi:

3.3.1. kalibrləmə işlərinin aparılması üzrə fəaliyyət sahəsi “Ölçmələrin vəhdətinin təmin edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 17.3-cü maddəsinə əsasən bağlanılmış müqavilə şərtlərinə uyğun olmalıdır.

3.4. Kalibrləmə vasitələri:

3.4.1.    kalibrlənmə fəaliyyətini həyata keçirən qurum fəaliyyət sahəsinə uyğun  və kalibrləmə üzrə normativ sənədlərin tələblərinə cavab verən kalibrləmə vasitələrinə malik olmalıdır;

3.4.2.     kalibrləmə vasitələri müvafiq dövlət etalonlarından vahidin ölçüsünün ölçmə vasitələrinə ötürülməsini təmin etməlidir;

3.4.3.     kalibrləmə vasitələri onları vaxtından əvvəl köhnəlmədən və zədələnmədən qoruyan və mühafizəsini təmin edən yerdə saxlanılmalıdır. Vaxtaşırı qulluq tələb edən kalibrləmə vasitələri üçün Komitə tərəfindən texniki qulluq və yoxlama qrafiki təsdiq edilir;

3.4.4.     hər bir kalibrləmə vasitəsi vahidi yoxlama haqqında şəhadətnaməyə və ya yoxlama damğasının izinə malik olmalıdır və qeydiyyatı aparılmalıdır;

3.4.5. hər bir kalibrləmə vasitəsinin vahidi üçün qeydiyyat sənədləri aşağıdakı məlumatı özündə əks etdirməlidir:

3.4.5.1. adı;

3.4.5.2. istehsalçı müəssisə (firma), tipi (markası), zavod və inventar nömrəsi;

3.4.5.3. istehsal, qəbul, istismara buraxılma tarixi;

3.4.5.4. nasazlıq, təmir, texniki xidmət haqqında məlumat;

3.4.5.5. sonuncu yoxlama tarixi və yoxlama protokolu;

3.4.5.6. yoxlamalararası interval;

3.4.5.7. kalibrləmə vasitələrinin vəziyyətinə cavabdeh şəxs.         

3.5. Kalibrləmə vasitələrinin vəziyyətinə cavabdeh şəxs:          

3.5.1. kalibrləmə vasitələrinin vəziyyətinə cavabdeh şəxs kalibrləmə işlərini həyata keçirən orqanın rəhbəri tərəfindən təyin olunur. Kalibrləmə vasitələrinin vəziyyətinə cavabdeh şəxs aşağıdakı funksiyaları yerinə yetirir:          

3.5.1.1. kalibrləmə vasitələrinə profilaktik baxış, texniki xidmət və təmir qrafikini tərtib edir və onun yerinə yetirilməsinə nəzarət edir;

3.5.1.2. kalibrləmə vasitələrinin qeydiyyatını aparır;          

3.5.1.3. kalibrləmə vasitələrinin texniki xidmət və istismarı barədə təlimatını saxlayır və heyətə çatdırır;

3.5.1.4. kalibrləmə vasitələrinin yoxlama qrafikini tərtib edir və onun yerinə yetirilməsinə nəzarət edir;          

3.5.1.5. kalibrləmə vasitələrinin yoxlamasını həyata keçirir və ya yoxlama hüququ olan digər bir təşkilata verir;          

3.5.1.6. kalibrləmə vasitəsi düzgün istismar olunmadıqda və yüklənmə rejimində işləyən hallarda nöqsanların aradan qaldırılması üçün heyətə göstəriş verir.

3.6. Kalibrlənən ölçmə vasitələri və kalibrləmə vasitələri haqqında məlumat.

3.7. Ölçmə vasitələrinin kalibrlənməsinə dair normativ sənədlər:          

3.7.1. kalibrlənmə fəaliyyətini həyata keçirən qurumlar aşağıdakı sənədlərə malik olmalıdırlar:          

3.7.1.1. kalibrləmə vasitələrinə və fəaliyyət sahəsi üzrə ölçmə vasitələrinə texniki tələbləri təyin edən sənədlər;

3.7.1.2. tətbiq edilən kalibrləmə vasitələrinin istismar sənədləri;          

3.7.1.3. qeydiyyatın aparılması, məlumatın və kalibrləmənin nəticələrinin (protokol, işçi jurnalları, hesabatlar və s.) saxlama qaydalarını təyin edən sənədlər.          

3.8. Ölçmə vasitələrinin kalibrlənməsini həyata keçirən kadr heyəti:          

3.8.1. kalibrlənmə fəaliyyətini həyata keçirən qurumun mütəxəssisləri peşəkar hazırlığa və qurumun fəaliyyət sahəsi üzrə istifadə olunan ölçmə vasitələrinin kalibrlənməsi sahəsində müəyyən təcrübəyə malik olmalıdırlar. Hər bir mütəxəssis üçün funksiya, vəzifə, hüquq və cavabdehlik, təhsilinə tələblər, texniki biliklərinə və iş təcrübəsinə tələblər müəyyən edilməlidir.   

3.9. Binaların vəziyyəti haqqında məlumat:           

3.9.1 kalibrləmə işlərinin həyata keçirilməsi üçün müvafiq şəraitin (temperatur, rütubət, havanın təmizliyi, işıqlanma, səs və vibroizolyasiya, maqnit, elektrik və digər fiziki şüalanmalardan qorunma, elektrik enerjisi, su, hava, istilik və s. ilə təchizat) təmin olunması məqsədi ilə kalibrlənmə fəaliyyətinin həyata keçirildiyi bina kalibrlənməyə tətbiq olunan normativ sənədlərin, sanitar norma və qaydaların və standartların tələblərinə cavab verməlidir.

3.10. Kalibrlənmə üçün təqdim edilən ölçmə vasitələrinin qəbulu və qeydiyyatı  barədə məlumat.     

3.11.  Kalibrlənmənin nəticələrinin rəsmiləşdirilməsi:    

3.11.1. kalibrlənmənin nəticələrinə dair protokol tərtib olunur və növbəti kalibrlənmə dövrünə qədər saxlanılır. Növbəti kalibrlənmə müddəti təyin olunmamış ölçmə vasitələrinin kalibrlənməsinin nəticələrinə dair protokol 1 (bir) ildən az olmayaraq saxlanılır;    

3.11.2. ölçmə vasitələrinin kalibrlənməsinin nəticələri ölçmə vasitələrinin üzərinə vurulan kalibrlənmə nişanı və ya kalibrlənmə sertifikatları ilə eləcə də istismar sənədlərində qeydiyyatlarla rəsmiləşdirilir (kalibrlənən ölçmə vasitələri və kalibrləmə vasitələri, ölçmə vasitələrinin kalibrlənməsinə dair normativ sənədlər, ölçmə vasitələrinin kalibrlənməsini həyata keçirən kadr heyəti və binaların vəziyyəti haqqında məlumat formaları və kalibrlənmə sertifikatının forması əlavə olunur (1 və 2 nömrəli əlavələr).

 

l

 

 

“Ölçmə vasitələrinin kalibrlənməsi işlərini yerinə yetirmək,kalibrlənmə haqqında sertifikat  vermək və ya kalibrlənmə nişanını  vurmaq hüququnun verilməsi Qaydası və kalibrlənmə işlərinin yerinə yetirilməsinə dair Tələblər”ə

1 nömrəli əlavə

 

 

Kalibrlənən ölçmə vasitələri və kalibrləmə vasitələri

haqqında məlumat

 

Sıra №-si

Kalibrlənən ölçmə vasitələri

Etalonlar, kalibrləmə vasitələri

ölçmə vasitəsi-nin tipi

metroloji xarakteristikaları

etalonun adı, komplektin elementləri, tipi, markası və ya şərti işarəsi

metroloji xarakteristikaları

ölçü diapa-zonu

xətası, dəqiqlik sinfi, dərəcəsi, bölgü qiyməti

ölçü diapa-zonu

xətası, dəqiqlik sinfi, dərəcəsi, bölgü qiyməti

1

2

3

4

5

6

7

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ölçmə vasitələrinin kalibrlənməsinə dair

normativ sənədlərin siyahısı

 

Sıra №-si

Kalibrlənən ölçmə vasitələrinin adı

Normativ sənədin adı

1

2

3

 

 

 

 

 

Ölçmə vasitələrinin kalibrlənməsini həyata keçirən

kadr heyəti barədə məlumat

 

Sıra №-si

Soyadı, adı və atasının adı

Vəzifəsi

Təhsili, ixtisasartırma kursları, elmi dərəcəsi və elmi adı daxil olmaqla

Kalibrlənən ölçmə vasitələrinin qrupları üzrə ixtisaslaşması

Qeyd

1

2

3

4

5

6

 

 

 

 

 

 

 

Binaların vəziyyəti haqqında məlumat

 

Sıra №-si

Binanın adı

Xüsusi və ya uyğunlaşmış

Temperatur və rütubət

İşçi yerlərin işıqlanması

Səviyyə

səs-küy

qazlaşma

1

2

3

4

5

6

7

 

 

 

 

 

 

 

 

 

______________________

 

 

“Ölçmə vasitələrinin kalibrlənməsi işlərini yerinə yetirmək,kalibrlənmə haqqında sertifikat  vermək və ya kalibrlənmə nişanını  vurmaq hüququnun verilməsi Qaydası və kalibrlənmə işlərinin yerinə yetirilməsinə dair Tələblər”ə

2 nömrəli əlavə

 

Kalibrlənmə sertifikatınınforması

 

 

_____________________________________________________________

(sertifikatı verən təşkilatın adı)

 

 

 

Kalibrlənmə sertifikatı ______

Calibrationcertificate

 

Müəssisənin adı:                     

Owner of theenterprise:                   

Ölçmə vasitəsinin  adı:                          

Thename of themeasurementinstruments:

Ölçmə vasitəsinin  tipi:                        

Type of themeasurementinstruments:

Ölçmə vasitəsini istehsal edən ölkə:                 

Theinstruments of measurementproducingcountry:

Zavod (seriya ) nömrəsi:                                

Theplantnumber:

Kalibrlənmə  tarixi:                                

Date of calibration:

Kalibrlənən ölçmə vasitəsinin təsdiqi :              

Affirmation of thecalibrationmeasurementinstruments:

Sertifikatın səhifə sayı:                                   

Pagenumber of thecertificate:

 

Ölçməninnəticəsi və yoxlamametodu ilə sertifikatın tamamlayıcıhissəsi sonrakı səhifədə  verilmişdir.

Result of themeasurement and method of thecheckingwithcompletive part of thecertificatehavebeengiveninthenextpage:

 

Möhür        DDİ  Kalibrlənməni aparan şəxs    Laboratoriya müdiri

SealThestatestamptrackCalibrationpersonHead  of  thelaboratory

 

 

__________________________             _________________________

(adı/name, atasının adı/middleename,(adı/name, atasının adı/middleename,

soyadı/surname)                       soyadı/surname)

 

 

 

Növbəti kalibrlənmə tarixi :               

Date of nextcalibration:

_____________________________________________________________

Sertifikat  verən orqanın ünvanı və telefon nömrəsi

Adress an thetelephonenumbur of thegivingcertifikateorgan

 

 səhifə/page:   1

 

1. Kalibrlənən ölçmə vasitəsi /  Calibrationmesurementinstruments.

   Ölçmə vasitəsinin adı :      _______. Ölçmə həddi/Nominal capacity:   

Thename of themeasurementinstruments:

 

   Marka/Brand  :                  _______                                     Tipi / Type:                                     

 

  Seriya (zavod) nömrəsi/Servis number :         __________

 

2. Cihazın laboratoriyaya qəbul tarixi / Aceeptancedate of theapparatustothelaboratory:_______________

3. Kalibrlənmədə istifadə olunan avadanlıq / Usingequpmentincalibration:

Avadanlığın adı

Thename of theequpment

Markası

Brand

Seriya №

Seria №

Sertifikat №

Certificate №

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4. Kalibrlənmənin aparıldığı şərait /  Carry aut of thecalibrationcondition:

Temperatur / Temparature  (ºC) :               Rütubət / Rel. humudity (%) :           

 

Laboratoriyaya qoyulan tələblər :                                          

Putcingdemanolstothelaboratory:

Başlanğıc temperatur / Start temparature :  ______ ºC              

Son  temperatur / Finishtemparature : ______ºC

 

5. Ölçmədə istifadə olunan nümunə

Usingexampeeinmeasurement:

6. Kalibrlənmə metodu / Calibrationmethod:

7. Xarici baxış /Externalview:

     Hər hansı bir qüsur aşkar olunmayıb.

Anydefecthas not beenrevealed:

8. Nəzarət funksiyası / Controlfunction:

    Ölçmə zamanı hər hansı bir maneəyə rast gəlinmədi.

Time of measurement did not meetanyobstocle:

9. Kalibrlənmənin nəticəsi / Result of thecalibration:

10.  Qeyd /Note:

     Bu sertifikatda göstərilən nəticələr cihazın  kalibrlənmə  tarixinə aiddir və nəticənin dayanıqlıq (sabitliyi) müddəti  bilinmir.

Shownresultsinthiscertificateconeerustothecalibrationdate of thedevice and resielencetimedoes not becomeknown:

səhifə/page:   2

21.04.2016

...Bakı şəhəri, Nizami rayonu, 8-ci km ərazisində yerləşən bazarda və bazara məxsus ərazidə yerləşən ərzaq mağazasında... 

daha ətraflı
17.09.2015

...Bakı şəhəri, Nizami rayonu, Keşlə qəsəbəsi, A.Mirzəyev küçəsi, ev 60 ünvanında Atılxanov Azər Rəşxan oğluna məxsus...

daha ətraflı
04.09.2015

...Sumqayıt şəhəri, H.Əliyev prospekti 40-cı məhəllədə yerləşən “Pompey” və Nizami Gəncəvi küçəsində yerləşən...

daha ətraflı

FƏRMAN

06.11.2017

“Sahibkarlıq sahəsində aparılan yoxlamaların dayandırılması haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişikliklər edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının 2017-ci il 31 oktyabr tarixli 845-VQD nömrəli Qanununun tətbiqi və “Sahibkarlıq sahəsində aparılan yoxlamaların dayandırılması haqqında”...

daha ətraflı
VİDEO XƏBƏR
23.11.2017
Azərbaycan Akkreditasiya Mərkəzi Avropa Akkreditasiya Təşkilatının assosiativ üzvlüyünə qəbul edilib
QAYNAR XƏTT
TABE QURUMLAR
Copyright © 2010 Azərbaycan Respublikasının Standartlaşdırma, Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Komitəsi! Bütün hüquqlar qorunur.
Sayt  Lider veb studiyası  tərəfindən hazırlanmışdır